ความมุ่งหมายของการวิจัยนี้เพื่อเปรียบเทียบปัญหาการเรียน ของนักเรียนตามตัวแปรด้านตัวนักเรียน ได้แก่ เพศ อายุ และ ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน ตัวแปรด้านสิ่งแวดล้อมที่บ้านได้แก่ ฐานะทางเศรษฐกิจของครอบครัว อาชีพของบิดามารดาหรือผู้ปกครอง สถานภาพสมรสของบิดามารดา และสัมพันธ์ภาพในครอบครัว และตัวแปรด้านสิ่งแวดล้อมที่โรงเรียน ได้แก่การสอนของครู การมอบหมายงานและการบ้าน การจัดวิชาเรียน บรรยากาศการเรียน การสอน ระเบียบวินัยของโรงเรียน อุปกรณ์การเรียนและความสัมพันธ์ กับเพื่อนและศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างปัญหาการเรียนกับตัวแปรต่าง ๆ ดังกล่าวข้างต้น ตลอดจนค้นหาตัวแปรที่สามารถทำนายปัญหาการเรียน ของนักเรียน กลุ่มตัวอย่างเป็นนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น เป็นนักเรียนชาย 339 คน และหญิง 350 คน คะแนนเฉลี่ยปัญหาการเรียน เมื่อจำแนกตามตัวแปรด้านตัวนักเรียนได้แก่ อายุ และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน ตัวแปรด้านสิ่งแวดล้อมที่บ้าน ได้แก่ อาชีพของบิดามารดาผู้ปกครอง และสัมพันธภาพในครอบครัว และตัวแปรด้านสิ่งแวดล้อมที่โรงเรียนได้แก่ การสอนของครู การมอบหมายงานและการบ้าน การจัดวิชาเรียน บรรยากาศการเรียนการสอน ระเบียบวินัยของโรงเรียน อุปกรณ์การเรียน และความสัมพันธ์กับเพื่อน มีความแตกต่างกัน โดยพบว่านักเรียนวัยรุ่น ตอนกลางมีคะแนนเฉลี่ยปัญหาการเรียนสูงกว่านักเรียนวัยรุ่นตอนต้น นักเรียนที่มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนอยู่ในระดับต่ำ มีคะแนนเฉลี่ย ปัญหาการเรียนสูงกว่านักเรียนที่มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนอยู่ในระดับกลาง และสูง นักเรียนที่บิดามารดาหรือผู้ปกครองมีอาชีพค้าขาย มีคะแนนเฉลี่ย ปัญหาการเรียนสูงกว่านักเรียนที่บิดามารดาหรือผู้ปกครองมีอาชีพ ทำสวนยางพารา นักเรียนที่มีสัมพันธภาพในครอบครัว อยู่ในระดับกลาง และต่ำ มีคะแนนเฉลี่ยปัญหาการเรียนสูงกว่านักเรียนที่มีสัมพันธภาพ ในครอบครัวอยู่ในระดับสูง และนักเรียนที่มีความคิดเห็นในด้านการสอน ของครู การมอบหมายงานและการบ้าน การจัดวิชาเรียน บรรยากาศ การเรียนการสอน ระเบียบวินัยของโรงเรียน อุปกรณ์การเรียน และความสัมพันธ์กับเพื่อนอยู่ในระดับกลางและสูง มีคะแนนเฉลี่ย ปัญหาการเรียนสูงกว่านักเรียนที่มีความคิดเห็นในด้านการสอนของครู การมอบหมายงานและการบ้าน การจัดวิชาเรียน บรรยากาศ การเรียนการสอน ระเบียบวินัยของโรงเรียน อุปกรณ์การเรียน และความสัมพันธ์กับเพื่อนอยู่ในระดับต่ำ คะแนนเฉลี่ยของปัญหา การเรียนมีความสัมพันธ์กับตัวแปรด้านตัวนักเรียนคือผลสัมฤทธิ์การเรียน และมีความสัมพันธ์ทางบวกกับตัวแปรด้านสิ่งแวดล้อมที่โรงเรียน