ความมุ่งหมายของการวิจัยนี้เพื่อศึกษาบทบาทในการปฏิบัติงาน ของนิเทศก์ ศศช. ทั้งในแง่บทบาทที่เป็นจริง และบทบาทที่คาดหวัง จากทัศนะของ ครูอาสาสมัคร ครูนิเทศก์ และเจ้าหน้าที่ศูนย์การศึกษา นอกโรงเรียนจังหวัด กลุ่มตัวอย่าง จำนวนทั้งสิ้น 255 คน พบว่า ทัศนะโดยรวม กลุ่มตัวอย่างทั้ง 3 กลุ่ม เห็นว่าครูนิเทศก์ปฏิบัติบทบาท ที่เป็นจริงโดยเฉลี่ยอยู่ในระดับปานกลาง และคาดหวังให้ปฏิบัติในระดับมาก ด้านบทบาทที่เป็นจริง ที่กลุ่มตัวอย่างเห็นว่าครูนิเทศก์ปฏิบัติอยู่ใน ระดับมาก มี 5 ข้อ คือ การประชุมครูเพื่อแลกเปลี่ยนความคิดเห็น เยี่ยมเยียนพบปะพูดคุยกับชาวบ้าน ประชาสัมพันธ์งานของครูให้ชาวบ้าน เข้าใจ ประสานงานกับหน่วยงานอื่น และเสนอแผนงานและโครงการ ของกลุ่มต่อผู้บริหาร สำหรับบทบาทที่คาดหวังระดับมากที่สุด ได้แก่ การเยี่ยมเยียนพบปะพูดคุยกับชาวบ้าน และประชาสัมพันธ์งานของครู ให้ชาวบ้านเข้าใจ ทัศนะของบุคลากรแต่ละกลุ่ม ด้านบทบาทที่เป็นจริง ครูนิเทศก์เห็นว่าตนเองปฏิบัติบทบาทต่างๆ โดยเฉลี่ยอยู่ในระดับ ที่สูงกว่าอีก 2 กลุ่มมองเห็น แต่ครูอาสาสมัครเห็นว่า ครูนิเทศก์ปฏิบัติ ในเรื่อง การรายงานความผิดของครูต่อผู้บริหาร ในระดับสูงกว่า ที่กลุ่มอื่นมองเห็น สำหรับบทบาทที่คาดหวังนั้น ครูนิเทศก์คาดหวัง ในระดับที่สูงกว่ากลุ่มอื่นในเรื่องต่อไปนี้คือ ให้คำแนะนำครูด้านหลักสูตร ประชุมครูเพื่อแลกเปลี่ยนความคิดเห็น ตรวจบันทึกผลการผ่านวัตถุประสงค์ ของผู้เรียนให้เป็นปัจจุบัน ติดตามความก้าวหน้าของผู้เรียน ช่วยครูประเมิน ความต้องการของชาวบ้าน ชักจูงชาวบ้านเข้าร่วมกิจกรรม และทำบัญชี ควบคุมวัสดุครุภัณฑ์ของกลุ่ม เปรียบเทียบทัศนะระหว่างกลุ่มตามตัวแปรอิสระ ทั้งบทบาทที่เป็นจริง และบทบาทที่คาดหวัง ปรากฏผลว่าค่าเฉลี่ยทัศนะ ของกลุ่มตัวอย่างเพศชายสูงกว่าของกลุ่มตัวอย่างเพศหญิง ทัศนะ ของผู้มีประสบการณ์ใน ศศช. มาก สูงกว่าของผู้มีประสบการณ์น้อย และค่าเฉลี่ยทัศนะของผู้มีวุฒิทางครู สูงกว่าของผู้ไม่มีวุฒิทางครู ความเห็นและข้อเสนอแนะของกลุ่มตัวอย่างในข้อที่มีความถี่สูง ได้แก่ บทบาทที่มีอยู่มากพอแล้วแต่ขอให้ทำจริงจัง ประสานงานกับหน่วยงานต่าง ๆ ให้จริงจัง ช่วยเหลือครูในการแก้ปัญหาต่าง ๆ แนะนำความรู้และ เทคโนโลยีใหม่ ๆ แก่ครู ให้เวลาในการนิเทศแต่ละกลุ่มให้มากขึ้น และสร้างขวัญและกำลังใจให้ครู ปัญหาและอุปสรรคในการปฏิบัติงาน ของครูนิเทศก์ตามทัศนะของกลุ่มตัวอย่าง เฉพาะข้อที่มีความถี่สูง ได้แก่จุดปฏิบัติงานอยู่ห่างไกลยากลำบากในการเดินทาง ขาดการสนับสนุนด้านยานพาหนะ น้ำมันเชื่อเพลิง