การศึกษานี้มุ่งวิเคราะห์ 1. ลักษณะทั่วไปของเกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการเร่งรัดการปลูกยางพาราเพื่อกระจายรายได้ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือในจังหวัดเลย ระหว่าง พ.ศ. 2531-2535 2. ระดับความพึงพอใจในการปลูกยางพาราของเกษตรกรฯ3. เปรียบเทียบระดับความพึงพอใจในการปลูกยางพาราของเกษตรกรฯในอำเภอเมืองเลยและอำเภอปากชม จังหวัดเลย 4. ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยที่คาดว่าจะมีอิทธิพลต่อความพึงพอใจในการปลูกยางพาราของเกษตรกรฯ กับความพึงพอใจในการปลูกยางพาราของเกษตรกรฯ 5. ปัจจัยที่คาดว่าจะมีอิทธิพลต่อความพึงพอใจในการปลูกยางพาราของเกษตรกรฯ 6. ปัญหาและข้อเสนอแนะเพื่อนำมาเป็นแนวทางในการปรับปรุงการดำเนินงานของโครงการเร่งรัดการปลูกยางพาราเพื่อกระจายรายได้ในจังหวัดเลยต่อไป ผู้ศึกษารวบรวมข้อมูล โดยวิธีการสัมภาษณ์กลุ่มตัวอย่างเกษตรกรฯ อำเภอเมือง 173 คน และอำเภอปากชม 107คน รวมทั้งสิ้นจำนวน 280 คน การวิเคราะห์ข้อมูลผู้ศึกษาใช้สถิติพรรณนา ได้แก่ ร้อยละ มัชฌิมเลขคณิต พิสัย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานและสถิติอนุมาน ได้แก่ T-Test สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เพียร์สัน และการถดถอยพหุคูณ ส่วนใหญ่ (ร้อยละ 91.8) ของเกษตรกรฯ เป็นชาย มากกว่าหนึ่งในสาม (ร้อยละ 37.13) มีอายุระหว่าง 31-40 ปี มากกว่าสามในสี่ (ร้อยละ 77.9) จบการศึกษาชั้น ป.1-ป.4 เกือบครึ่งหนึ่ง (ร้อยละ 42.1) ปลูกยางพาราใน พ.ศ. 2535 มากกว่าหนึ่งในสี่ (ร้อยละ 30.4) มีสมาชิกในครอบครัว 4 คน เกือบครึ่งหนึ่ง (ร้อยละ 49.6) มีสมาชิกในครอบครัวช่วยทำสวนยาง2 คน ส่วนใหญ่ (ร้อยละ 89.9) ประกอบอาชีพอื่น ๆ นอกจากการทำสวนยางพาราและเกษตรกรฯ ส่วนใหญ่ (ร้อยละ 92.1) ไม่มีประสบการณ์ในการทำสวนยางพารา มากกว่าครึ่งหนึ่ง (ร้อยละ 70.7) ของเกษตรกรฯ มีความพึงพอใจใน "ระดับปานกลาง" มากกว่าหนึ่งในสิบ (ร้อยละ 15.4)มีความพึงพอใจใน "ระดับสูง" และ (ร้อยละ 13.9) มีความพึงพอใจใน "ระดับต่ำ" และเมื่อเปรียบเทียบระดับความพึงพอใจในการปลูกยางพาราของเกษตรกรฯ ในอำเภอเมือง (X = 67.93,S.D. = 6.81) กับเกษตรกรฯ ในอำเภอปากชม (X = 64.25,S.D. = 7.82) พบว่าเกษตรกรฯ ในอำเภอเมืองมีความพึงพอใจฯสูงกว่าเกษตรกรฯ ในอำเภอปากชมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ณระดับความเชื่อมั่น .05 การมองเห็นประโยชน์ทางธุรกิจ มีอิทธิพลต่อความพึงพอใจในการปลูกยางพาราของเกษตรกรฯ ใน "ระดับต่ำ" ส่วนประสิทธิภาพของการได้รับการสนับสนุนปัจจัยการผลิตและ การได้รับความรู้เกี่ยวกับการปลูกยางพารามีอิทธิพลต่อความพึงพอใจในการปลูกยางพาราของเกษตรกรฯ ใน "ระดับปานกลาง" ปัญหาของเกษตรกรฯ 1. ได้รับการสนับสนุนปุ๋ย พันธุ์ยางพาราไม่เพียงพอและไม่ได้รับการสนับสนุนสินเชื่อ ดอกเบี้ยต่ำจากโครงการฯ(ร้อยละ 29.3) 2. ต้นยางพาราตายมากในช่วงปีแรกที่ปลูกเพราะฝนทิ้งช่วง ต้นกล้ายางพาราโตไม่สม่ำเสมอ ปลวกกัดรากและลำต้นยางวัชพืชมาก และปุ๋ยไม่เพียงพอ (ร้อยละ 52.4) 3. โครงการฯ จัดการฝึกอบรมให้ความรู้เกี่ยวกับการปลูกยางพาราน้อยวัน และเกษตรกรได้รับความรู้จากเกษตรตำบลน้อย (ร้อยละ 1.9) ข้อเสนอแนะ 1. เกษตรกรฯ มากกว่าหนึ่งในสี่ (ร้อยละ 25.80) ของกลุ่มเกษตรกรฯที่ศึกษาเสนอแนะให้โครงการฯ จัดหาเงินกู้ดอกเบี้ยต่ำให้น้อยกว่าหนึ่งในสี่ (ร้อยละ 20.40) ให้จัดสนับสนุนปุ๋ยจนกว่าจะได้รับผลผลิต และ (ร้อยละ 14.30) ให้การสนับสนุนอุปกรณ์กรีดยาง ส่วนน้อย (ร้อยละ 8.20) ให้โครงการฯ ประกันราคายางในจังหวัด (ร้อยละ 5.40) ให้มีการจัดหาตลาดรองรับผลผลิต (ร้อยละ 6.40) ให้ความช่วยเหลือพันธุ์ยางปลูกซ่อมนอกจากนั้น (ร้อยละ 11.7) เสนอแนะให้จัดตั้งโรงงานอบยางในจังหวัดเลย เพิ่มพื้นที่ปลูกยางต่อครัวเรือน ขอเอกสารสิทธิ์ในที่ดิน ขุดบ่อน้ำให้ชาวสวนยาง และจัดประชุมให้ความรู้แก่เกษตรกรฯ ในเรื่องการดูแลรักษาสวนยาง 2. ผู้ศึกษา 2.1 โครงการฯ ควรสำรวจแปลงยางพาราอย่างน้อยปีละ 3ครั้งและจัดฝึกอบรมเกษตรกรฯ เกี่ยวกับการดูแลรักษาสวนยางการผลิตยางพารา และควรมีการติดตามให้คำปรึกษา แนะนำแก่เกษตรกรฯ เพื่อให้สามารถนำความรู้ไปปฏิบัติได้ 2.2 หน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการส่งเสริมการปลูกยางพาราของโครงการฯ ได้แก่ กรมพัฒนาที่ดิน และธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์ ควรปรับปรุงเงื่อนไขการขอกู้เงิน โดยมุ่งให้เกษตรกรฯ ได้รับเงินกู้ได้สะดวกรวดเร็วขึ้น ซึ่งจะเป็นการเพิ่มศักยภาพของเกษตรกรฯ ในการปลูกและผลิตยางพาราที่มีคุณภาพได้ตามเป้าหมายของโครงการฯ