วิทยานิพนธ์เรื่องนี้เป็นการศึกษาเฉพาะกรณีการบริหารของเมืองพัทยาที่ได้เลียนแบบแนวความคิดการบริหารรูปแบบผู้จัดการจากประเทศสหรัฐอเมริกามาใช้ โดยตราเป็นพระราชบัญญัติระเบียบการบริหารราชการเมืองพัทยา พ.ศ.2521นับเป็นแห่งแรก และแห่งเดียวของประเทศไทย จนถึงปัจจุบันนี้ได้ประสบกับปัญหาอุปสรรคต่าง ๆ มากมาย และไม่สามารถแก้ปัญหาได้ส่งผลถึงการบริหารไม่บรรลุเป้าหมายและสามารถรองรับภารกิจอย่างมีประสิทธิภาพได้ การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ที่จะหาคำตอบว่ารูปแบบการบริหารที่นำมาใช้นั้นได้ใช้อย่างไร มีประสิทธิภาพเพียงพอหรือไม่ มีปัญหาอุปสรรคอะไร และรูปแบบที่เหมาะสมในการบริหารเมืองพัทยาที่แท้จริงนั้นควรจะเป็นอย่างไร วิธีการวิจัย ผู้วิจัยใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพและการวิเคราะห์เนื้อหาเป็นหลัก โดยการออกเก็บข้อมูลและสังเกตการณ์ด้วยตนเองทั้งหมด จากกลุ่มตัวอย่างที่เฉพาะเจาะจงทั้งในระดับกำหนดนโยบายบริหาร และปฏิบัติการจากกระทรวงมหาดไทย จังหวัดชลบุรี เมืองพัทยา และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง รวมทั้งอดีตผู้บริหารเมืองพัทยา ผู้เกี่ยวข้องในการจัดตั้งการปกครองรูปแบบพิเศษที่พัทยา นักวิชาการผู้ทรงคุณวุฒิ และนักท่องเที่ยว ผลจากการศึกษาพบว่า รูปแบบการบริหารที่นำมาใช้กับเมืองพัทยานั้นได้นำมาใช้ในลักษณะที่แตกต่างไปจากแนวความคิดเดิมภายใต้ระเบียบการบริหารราชการของไทยที่มีการรวมศูนย์อำนาจไว้ส่วนกลางในด้านกฎระเบียบวิธีการปฏิบัติการบริหารบุคคล การบริหารการคลังนั้นได้ใช้กฎเกณฑ์เช่นเดียวกับที่ใช้กับเทศบาลทั่ว ๆ ไปของไทยโดยไม่ได้คำนึงถึงสภาพความเป็นจริงของเมืองพัทยา เป็นปัญหาด้านตัวแปรระบบย่อยขององค์การ เช่น โครงสร้าง กิจกรรม การบริหารบุคคลการบริหารการคลังและเทคโนโลยีทางการบริหาร การบริหารที่ขาดความเป็นอิสระ และความคล่องตัวในอำนาจการตัดสินใจประกอบกับอิทธิพลด้านผลประโยชน์ทางธุรกิจที่มีมากมายในเมืองพัทยาที่เข้ามาเป็นอุปสรรคต่อการบริหาร อีกทั้งตัวแปรด้านสภาพแวดล้อมภายนอกของเมืองพัทยาเช่น ด้านเศรษฐกิจสังคมการเมืองที่ไม่มีเสถียรภาพที่มั่นคงรวมทั้งหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง มีโครงสร้างที่ไม่เอื้ออำนวยและมีนโยบายแน่ชัดในการประสานงานกับเมืองพัทยา จากผลการศึกษา จึงนำไปสู่แนวความคิดในการแสวงหารูปแบบที่เหมาะสมในการบริหารการพัฒนาเมืองพัทยาโดยอยู่บนฐานคติ ที่ว่าเมืองพัทยาเป็นเมืองท่องเที่ยวที่มีเอกลักษณ์พิเศษไม่เหมือนท้องถิ่นทั่วไป ดังนั้นรูปแบบการบริหารจึงต้องมีโครงสร้างที่เหมาะสมสอดคล้องกับสภาพความเป็นจริง จากการวิเคราะห์ภายใต้เงื่อนไขของสภาพสังคมปัจจุบัน รูปแบบที่ควรจะเป็นในการบริหารการพัฒนาเมืองพัทยาก็คือ รูปแบบตามแนวความคิดรูปแบบผู้จัดการ โดยมีข้อเสนอในการพัฒนาปรับปรุงแก้ไขให้เหมาะสมในประเด็นต่าง ๆดังนี้ 1. รูปแบบการบริหารใช้ตามแนวความคิดรูปแบบผู้จัดการโดยให้การบริหารการเงินเป็นไปในเชิงธุรกิจ 2. ชื่อตำแหน่ง "นายกเมืองพัทยา" เดิม เปลี่ยนเป็น"ประธานสภาเมืองพัทยา" ชื่อตำแหน่ง "ปลัดเมืองพัทยา" เดิมเปลี่ยนเป็น "นายกเมืองพัทยา" 3. ผู้บริหาร (นายกเมืองพัทยา) ให้มาจากการสรรหาของคณะกรรมการสรรหาและเสนอสภาเมืองพัทยาเห็นชอบ และลงนามว่าจ้างโดยประธานสภาเมืองพัทยามีอำนาจการตัดสินใจในการวางนโยบาย การวางแผนพัฒนา การป้องกันแก้ไขปัญหาต่าง ๆ ภายใต้การควบคุมของสภาเมือง 4. ให้มีคณะกรรมการสรรหานายกเมืองพัทยา ขึ้นมาชุดหนึ่งมีจำนวน 10 คน 5. สมาชิกเมืองพัทยามีจำนวน 24 คน ประกอบด้วยประเภทเลือกตั้ง 16 คน และประเภทแต่งตั้ง 8 คน โดยให้กำหนดคุณสมบัติของสมาชิกประเภทแต่งตั้งให้ชัดเจนสอดคล้องกับภารกิจของเมืองพัทยา มีอำนาจในการกำหนดนโยบายแผนพัฒนาเมือง การพิจารณาให้สัมปทานแก่เอกชนเข้ามาร่วมในการพัฒนาโดยความเห็นชอบของกระทรวงมหาดไทย รวมทั้งการมีอำนาจในการกำหนดเทศบัญญัติ ข้อกำหนด กฎระเบียบการจัดเก็บภาษีท้องถิ่น และการควบคุมการบริหารงานของนายกเมือง 6. ให้มีคณะที่ปรึกษาทางวิชาการแก่ผู้บริหาร (นายกเมือง) จำนวน 6 คน 7. ปรับปรุงค่าตอบแทนทั้งฝ่ายนิติบัญญัติ และฝ่ายบริหารให้สอดคล้องกับภาวะค่าครองชีพและภารกิจที่เป็นจริง 8. ให้มีตำแหน่ง "ปลัดเมืองพัทยา" ทำหน้าที่หัวหน้าข้าราชการประจำ 9. การบริหารราชการส่วนกลางต้องกระจายอำนาจอย่างแท้จริง ให้เมืองพัทยามีอิสระในอำนาจการตัดสินใจในการกำหนดนโยบายการวางแผนพัฒนาการให้เอกชนเข้ามามีส่วนร่วมในการพัฒนาการกำหนดกฎระเบียบวิธีปฏิบัติ การบริหารบุคคลการบริหารการคลัง การจัดเก็บภาษีท้องถิ่น ให้มีความคล่องตัวในทางการบริหาร 10. รัฐบาลต้องมีนโยบายส่งเสริม สนับสนุนการท่องเที่ยวและการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานที่ชัดเจน ตลอดทั้งหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการประสานงานร่วมกัน 11. การบริหารการพัฒนาเมืองพัทยา ซึ่งมีเอกลักษณ์เฉพาะไม่เหมือนท้องถิ่นเทศบาลทั่วไป จึงไม่เห็นด้วยในการใช้รูปแบบที่ใช้กับเทศบาลทั่วไป คือ รูปแบบคณะเทศมนตรีและสภามาบริหาร ข้อเสนอเหล่านี้ ต้องได้รับการตอบสนองอย่างรวดเร็วทันกับสถานการณ์ของปัญหาโดยวิธีการทางรัฐสภา เพื่อเห็นชอบในการแก้ไขพระราชบัญญัติระเบียบการบริหารราชการเมืองพัทยาและต้องให้ความรู้ความเข้าใจแก่นักการเมืองทั้งสภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภา การแก้ไขจึงจะประสบผลสำเร็จ ถ้าการเสนอได้รับการสนองตอบเช่นนี้แล้ว การบริหารการพัฒนาเมืองพัทยาให้รองรับภารกิจท่องเที่ยวก็จะบรรลุเป้าหมายได้อย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล