การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินประสิทธิภาพการศึกษาตามหลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาการปกครองท้องที่มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช โดยการเปรียบเทียบกำนันผู้ใหญ่บ้านที่สำเร็จการศึกษาตามหลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาการปกครองท้องที่ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชกับกำนันผู้ใหญ่บ้านที่ไม่รับการศึกษาตามหลักสูตรฯในเรื่องความรู้ความเข้าใจในบทบาทของกำนันผู้ใหญ่บ้านตามพระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่ พ.ศ. 2457 ความรู้ความเข้าใจในการวางแผนและการบริหารงานพัฒนา ความรู้ความเข้าใจในบทบาทของตำแหน่งกรรมการสภาตำบลต่อโครงการสร้างงานในชนบท และความรู้ความเข้าใจในภาวะผู้นำของกำนันผู้ใหญ่บ้าน เป็นการวิจัยแบบกึ่งทดลองใช้กลุ่มตัวอย่างจำนวน 100 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง ได้แก่ กำนันผู้ใหญ่บ้านที่สำเร็จการศึกษาตามหลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาการปกครองท้องที่ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชปีการศึกษา2528-2532 จำนวน 50 คน และกลุ่มควบคุมได้แก่กำนันผู้ใหญ่บ้านที่ไม่ได้รับการศึกษาตามหลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาการปกครองท้องที่มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช ซึ่งมีที่ทำงานในบริเวณใกล้เคียงกับกลุ่มแรกจำนวน 50 คน ด้วยวิธีสุ่มตัวอย่างแบบผสมและวิธีสุ่มตัวอย่างง่าย โดยไม่เอาตัวอย่างใส่กลับเข้ากลุ่มประชากรเครื่องมือที่ใช้ในการเก็บข้อมูลประกอบด้วยแบบสัมภาษณ์รายบุคคล สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลคือร้อยละค่าเฉลี่ย ค่าความแปรปรวน ค่า t-test และค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบสเปียร์แมน ผลการศึกษาพบว่า 1. กำนันผู้ใหญ่บ้านที่สำเร็จการศึกษาตามหลักสูตรประกาศนียบัตรการปกครองท้องที่ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช มีความรู้ความเข้าใจในบทบาทของตนเองมากกว่ากำนันผู้ใหญ่บ้านที่ไม่ได้รับการศึกษาตามหลักสูตร แม้ว่าจะอยู่ในตำแหน่งเดียวกันก็ตาม ทั้งนี้ดูได้จากการเปรียบเทียบความแตกต่างของค่าเฉลี่ยด้านบทบาทกำนันผู้ใหญ่บ้านระหว่างกลุ่มผู้เรียนกับกลุ่มผู้ไม่เรียนพบว่ากลุ่มผู้เรียนมีค่าเฉลี่ยสูงกว่ากลุ่มผู้ไม่เรียนในทุกด้านอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าหลักสูตรมีประสิทธิภาพในการพัฒนาความรู้ความเข้าใจในด้านบทบาทของกำนันผู้ใหญ่บ้าน 2. กำนันผู้ใหญ่บ้านที่สำเร็จการศึกษาตามหลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาการปกครองท้องที่ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชมีความรู้ความเข้าใจในบทบาทของกำนันผู้ใหญ่บ้านสัมพันธ์กับเนื้อหาของหลักสูตรมากกว่ากำนันผู้ใหญ่บ้านที่ไม่ได้รับการศึกษาตามหลักสูตรฯ ในเกือบทุกด้าน ยกเว้นหน้าที่ของกำนันตามพระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่พ.ศ. 2457 อย่างมีนัยสำคัญที่ระดับ .01 ซึ่งย่อมแสดงถึงประสิทธิภาพของหลักสูตรนั่นเอง