การวิจัยในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับจิตสำนึกในการอนุรักษ์พื้นที่ ชุ่มน้ำพรุคันธุลีของประชาชนท้องถิ่น ในเขตอำเภอท่าชนะ จังหวัดสุราษฎร์ธานี รวมถึง ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยที่ศึกษา (ภูมิลำเนาเดิม สถานภาพทางสังคมในชุมชน ความรู้เกี่ยวกับพื้นที่ชุ่มน้ำ การใช้ประโยชน์พื้นที่ชุ่มน้ำ การรับรู้ข่าวสาร เกี่ยวกับพื้นที่ชุ่มน้ำ และการมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์พื้นที่ชุ่มน้ำ) กับระดับ จิตสำนึกในการอนุรักษ์พื้นที่ชุ่มน้ำพรุคันธุลีของประชาชนท้องถิ่น เป็นการวิจัย เชิงสำรวจ เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามกับประชาชนท้องถิ่นที่เป็นหัวหน้า ครัวเรือนหรือคู่สมรสที่อาศัยรอบพื้นที่ชุ่มน้ำพรุคันธุลี จำนวน 190 คน วิเคราะห์ ข้อมูลโดยใช้โปรแกรมสำเร็จรูปสำหรับการวิจัยทางสังคมศาสตร์ (SPSS) ใช้ค่าสถิติ ร้อยละ ค่าเฉลี่ยเลขคณิต ค่าความเบี่ยงเบนมาตรฐาน การแจกแจงความถี่และค่าไคสแควร์ (Chi-Square) ผลการวิจัยสรุปได้ว่า ระดับจิตสำนึกของประชาชนท้องถิ่นในการอนุรักษ์พื้นที่ ชุ่มน้ำพรุคันธุลี อำเภอท่าชนะ จังหวัดสุราษฎร์ธานี อยู่ในระดับปานกลางค่อนข้างไป ทางสูง โดยระดับจิตสำนึกของประชาชนท้องถิ่นในการอนุรักษ์พื้นที่ชุ่มน้ำพรุคันธุลีนั้น มีความสัมพันธ์กับปัจจัยด้านสถานภาพทางสังคมในชุมชน ความรู้เกี่ยวกับพื้นที่ชุ่มน้ำ และการมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์พื้นที่ชุ่มน้ำ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ส่วนปัจจัยด้านภูมิลำเนาเดิม การใช้ประโยชน์พื้นที่ชุ่มน้ำและการรับรู้ข่าวสารเกี่ยวกับ พื้นที่ชุ่มน้ำ ไม่มีความสัมพันธ์กับระดับจิตสำนึกของประชาชนท้องถิ่นในการอนุรักษ์ พื้นที่ชุ่มน้ำพรุคันธุลี อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ข้อเสนอแนะจากการวิจัย กลุ่มบุคคลหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจะต้องมีการเผยแพร่ ประชาสัมพันธ์ให้ประชาชนท้องถิ่นได้รับรู้ถึงความสำคัญของการอนุรักษ์พื้นที่ชุ่มน้ำ พรุคันธุลีเพิ่มมากขึ้น ทั้งในและนอกระบบโรงเรียน ในรูปแบบของการฝึกอบรม การเผยแพร่ ผ่านทางหอกระจายข่าวประจำหมู่บ้านและการบรรจุเนื้อหาทางด้านการอนุรักษ์พื้นที่ชุ่มน้ำ พรุคันธุลีลงไปในหลักสูตรท้องถิ่น อีกทั้งควรเปิดโอกาสให้ประชาชนในท้องถิ่นได้เข้า มามีส่วนร่วมในการจัดการพื้นที่ชุ่มน้ำพรุคันธุลีอย่างทั่วถึง เพื่อเป็นการปลูกฝัง จิตสำนึกให้แก่ประชาชนท้องถิ่นอย่างยั่งยืนและถาวร