หลักสูตรชีวิตครอบครัวและเพศศึกษานับว่ามีความสำคัญต่อการเรียนการสอน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย เพราะนักเรียนกำลังก้าวสู่วัยเจริญพันธุ์ มีการเปลี่ยนแปลงทั้งทางร่างกาย จิตใจ อารมณ์และสังคม นอกจากนี้ ความเจริญก้าวหน้า ทางเทคโนโลยีข้อมูลข่าวสารและการหลั่งใหลของวัฒนธรรมข้ามชาติ ก่อให้เกิดปัญหา ครอบครัวและเพศศึกษาอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ การพัฒนาหลักสูตรโดยการมีส่วนร่วมของ ผู้เกี่ยวข้องกับการใช้หลักสูตรคือ ครูสุขศึกษา ผู้บริหาร นักเรียน ผู้ปกครอง ศึกษานิเทศก์ และผู้เชี่ยวชาญในท้องถิ่นเป็นแนวทางอันจะนำมาซึ่งหลักสูตรที่เหมาะสม กับนักเรียนมากที่สุด การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (PAR = Participatory Action Research) เพื่อพัฒนาหลักสูตร จากนั้นจึงนำหลักสูตร ไปทดลองใช้ในระยะแรกกับนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย จำนวน 276 คน และประเมินหลักสูตร โดย ครูสุขศึกษา ผู้ปกครอง ผู้บริหาร ศึกษานิเทศก์ ผู้เชี่ยวชาญ หลังจากปรับปรุงแล้ว จึงนำหลักสูตรไปใช้กับนักเรียนกลุ่มทดลองจำนวน 37 คน โดยมีกลุ่มเปรียบเทียบจำนวน 33 คน การเก็บรวบรวมข้อมูลโดยให้นักเรียนตอบแบบสอบถามและแบบทดสอบ ความรู้ เจตคติ ทักษะชีวิต และการปฏิบัติ ทั้งก่อนและหลังทดลอง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน Independent t-test, Paired t-test and Mann- Whitny ~iU~i test. ผลการวิจัยคือได้หลักสูตรชีวิตครอบครัวและเพศศึกษาและคู่มือนักเรียน คู่มือ หลักสูตรแผนการสอน และเมื่อนำไปทดลองใช้ระยะแรกกับนักเรียน 276 คน พบว่า นักเรียน มีความรู้ เจตคติ ทักษะชีวิต และการปฏิบัติ เกี่ยวกับชีวิตครอบครัวและเพศศึกษาดีกว่า ก่อนทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ในระยะที่ 2 เป็นการนำหลักสูตรไปทดลองใช้กับนักเรียน กลุ่มทดลองจำนวน 37 คน และกลุ่มเปรียบเทียบจำนวน 33 คน พบว่า หลังการทดลองนักเรียน กลุ่มทดลองมีความรู้ เจตคติ ทักษะชีวิต และการปฏิบัติ เกี่ยวกับชีวิตครอบครัวและ เพศศึกษาดีกว่าก่อนทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ และพบว่านักเรียน ผู้ปกครอง ครูสุขศึกษา ผู้บริหาร ศึกษานิเทศก์ ผู้เชี่ยวชาญ มีความพึงพอใจมากใน หลักสูตรที่พัฒนา ดังนั้นหลักสูตรที่พัฒนาขึ้นและกระบวนการพัฒนาหลักสูตรควรพิจารณา นำไปประยุกต์ใช้กับนักเรียนที่มีระดับการศึกษาใกล้เคียงกันต่อไป