การศึกษาองค์กรชุมชนที่เข้มแข็งในภาคตะวันตกของประเทศไทย เป็นการศึกษาถึง พลวัตของชุมชนกับการพึ่งตนเอง ศึกษาถึงปัจจัยเงื่อนไขและระดับการพึ่งตนเองของชุมชน ศึกษาพัฒนาการขององค์กรชุมชนที่เข้มแข็งและปัจจัยเงื่อนไขที่สำคัญ รวมทั้งศึกษาถึง ความสัมพันธ์ระหว่างองค์กรชุมชนที่เข้มแข้งกับการพึ่งตนเองของชุมชน การศึกษานี้ใช้ วิธีการเชิงคุณภาพ การเก็บรวบรวมข้อมูลใช้การสัมภาษณ์ระดับลึก โดยใช้แบบสัมภาษณ์ แบบปลายเปิด ซึ่งผู้ให้ข้อมูลที่สำคัญได้จากการเลือกแบบเจาะจง ได้แก่ ประธานองค์กรชุมชน กรรมการบริหาร เจ้าหน้าที่ที่ปฏิบัติงานในชุมชน คณะกรรมการบริหารองค์กรส่วนท้องถิ่น และจากการจัดสนทนากลุ่มขนาดเล็กกับที่ปรึกษาองค์กรชุมชน สมาชิกของชุมชนที่เข้าร่วม และไม่เข้าร่วมกิจกรรม ผลการศึกษาพบว่า พลวัตของชุมชนในช่วงบุกเบิกเป็นชุมชนที่มีระบบเศรษฐกิจแบบ ดั้งเดิม หรือแบบพอเพียง สามารถพึ่งตนเองได้ในด้านปัจจัยสี่ในระดับสูงโดยมีปัจจัย ที่สำคัญในการพึ่งตนเอง ได้แก่ ความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรธรรมชาติ จำนวนประชากรน้อย และความสัมพันธ์แบบเครือญาติภายในชุมชน ชุมชนช่วงขยายตัวได้มีการเปลี่ยนแปลงที่ สำคัญจากปัจจัยภายนอก ได้แก่ การเปลี่ยนแปลงแบบแผนการผลิตที่เน้นการผลิตเพื่อขาย ทำให้ชุมชนมีระบบเศรษฐกิจแบบพึ่งพา ระดับการพึ่งตนเองในด้านปัจจัยสี่ลดลง ต้อง พึ่งพาภายนอกมากขึ้น ชุมชนเกิดวิกฤติในด้านเศรษฐกิจ สังคมและสิ่งแวดล้อม ชุมชน ในช่วงปรับตัวได้มีการรวมตัวเป็นองค์กรชุมชนเพื่อดำเนินกิจกรรมการพึ่งตนเองทางด้าน เศรษฐกิจ สังคมและสิ่งแวดล้อม โดยเน้นการจัดสวัสดิการให้กับชุมชน การอนุรักษ์ ทรัพยากรธรรมชาติเพื่อเป็นฐานเศรษฐกิจที่สำคัญของชุมชน สำหรับปัจจัยเงื่อนไขที่ เสริมสร้างความเข้มแข็งให้กับองค์กรชุมชน ได้แก่ ปัจจัยด้านผู้นำ การมีส่วนร่วมของ ชุมชน ความสัมพันธ์ภายในชุมชนแบบเครือญาติ กระบวนการเรียนรู้ของชุมชน และปัจจัย ด้านการสนับสนุสนจากหน่วยงานภายนอกในด้านวิชาการบุคลากร และงบประมาณ ในด้านความ สัมพันธ์ระหว่างองค์กรชุมชนที่เข้มแข็งกับการพึ่งตนเองของชุมชนนั้น พบว่า องค์กร ชุมชนที่เข้มแข็งมีบทบาทที่สำคัญในชุมชนในการสร้างกระบวนการมีส่วนร่วมและการเรียนรู้ ของชุมชนเพื่อดำเนินกิจกรรมในด้านการพึ่งตนเองทางด้านเศรษฐกิจของชุมชนทำให้ชุมชน มีแหล่งเงินทุนของตนเอง ชุมชนสามารถจัดสวัสดิการในรูปแบบต่างๆ เพื่อเป็นหลักประกัน ความมั่นคงให้กับสมาชิกในการดำเนินกิจกรรมด้านการพึ่งตนเองทางด้านทรัพยากรและสิ่ง แวดล้อมของชุมชน องค์กรชุมชนได้เน้นการจัดการทรัพยากรธรรมชาติให้เกิดความยั่งยืน เพื่อเป็นฐานทางเศรษฐกิจที่สำคัญของชุมชน โดยการสร้างพลังอำนาจของชุมชนในการใช้ สิทธิของชุมชนในการต่อรอง เพื่อจัดการทรัพยากรธรรมชาติโดยชุมชน การฟื้นฟูระบบ นิเวศให้กลับคืนสู่ความสมดุล การสร้างเครือข่ายการเรียนรู้ และทำให้ชุมชนเป็นศูนย์ การเรียนรู้ที่สำคัญในด้านเศรษฐกิจชุมชน ศูนย์ศึกษาธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม