วัดเป็นสถาบันที่สำคัญประการหนึ่งในการสืบทอดหลักธรรมคำสอนและอุดมคติทาง พระพุทธศาสนาไปสู่สังคมและชุมชนไทย ตั้งแต่อดีตจวบจนปัจจุบัน วิถีชีวิต วัฒนธรรม ของสังคมและชุมชนไทยผูกติดอยู่กับหลักคำสอนในพระพุทธศาสนาอย่างแน่นแฟ้นมาเป็นเวลา ยาวนาน โดยมีวัดเป็นศูนย์กลางและเป็นสัญลักษณ์แห่งความมีอารยธรรมอันสูงส่งของสังคม และชุมชนไทย งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาถึงบทบาทของวัดต่อชุมชนที่ปรากฏตามหลักการ แห่งธรรมวินัย บทบาทของวัดต่อชุมชนเมืองที่เป็นอยู่จริงในปัจจุบัน บทบาทที่เหมาะสม ของวัดต่อชุมชนเมืองในปัจจุบันและศึกษาถึงความสัมพันธ์ของวัดกับชุมชนเมือง โดยใช้ ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ ซึ่งแบ่งขั้นตอนการศึกษาออกเป็น 2 ส่วนคือ ศึกษาข้อมูล เอกสารและสิ่งพิมพ์ที่เกี่ยวข้องเพื่อศึกษาบทบาทวัดที่ปรากฏตามหลักพระธรรมวินัย และศึกษาข้อมูลภาคสนามโดยใช้วิธีการสำรวจ การสังเกตทั้งแบบมีส่วนร่วมและไม่มีส่วนร่วม ทั้งการสัมภาษณ์แบบเป็นทางการและแบบไม่เป็นทางการ เพื่อศึกษาถึงบทบาทที่เป็นจริงและ บทบาทที่เหมาะสมของวัดต่อชุมชนเมือง ในปัจจุบัน ผลการศึกษาพบว่า บทบาทของวัดกับชุมชนเมืองเขตบางรักแบ่งเป็น 7 ด้านใหญ่ๆ คือ 1) บทบาทด้านการศึกษา 2) บทบาทด้านการท่องเที่ยว 3) บทบาทด้านพิธีการทางศาสนา 4) บทบาทด้านสังคมสงเคราะห์ชุมชน 5) บทบาทด้านเป็นสถานที่พักผ่อน ออกกำลังกาย และกิจกรรมสันทนาการต่างๆ 6) บทบาทด้านเป็นที่พึ่งพิงทางจิตใจ 7) บทบาทด้านเป็น แหล่งอนุรักษ์มรดกทางศิลปวัฒนธรรมไทย ซึ่งบทบาทเหล่านี้ส่วนใหญ่เป็นไปตามหลักการ แห่งพระธรรมวินัยและอุดมคติทางศาสนา มีความสอดคล้องกับสภาพปัญหาและบริบทของ ชุมชนเมืองในระดับหนึ่ง ส่วนในด้านความสัมพันธ์ระหว่างวัดกับชุมชนเมืองนั้นพบว่า วัดกับชุมชนมีความสัมพันธ์เกื้อกูลต่อกันสืบเนื่องมาตั้งแต่อดีตจวบจนปัจจุบันใน 3 ด้าน คือ ความสัมพันธ์เชิงพื้นที่ ความสัมพันธ์เชิงภาระหน้าที่ และความสัมพันธ์ ที่เป็นไปตามวัฒนธรรม ประเพณี และพิธีกรรมทางศาสนา โดยความสัมพันธ์ดังกล่าวนั้น มีรากฐานมาจากหลักธรรมคำสั่งสอนของพระพุทธศาสนาที่มีอิทธิพลต่อวิถีชีวิตของสังคม และชุมชนไทย ข้อเสนอแนะของงานวิจัย คือ หน่วยงานของรัฐและเอกชนควรให้ความสำคัญในการ สนับสนุนส่งเสริมและพัฒนาบทบาทและกิจกรรมของวัดเพื่อประโยชน์ต่อชุมชนให้มากขึ้น เช่น ร่วมมือกับทางคณะสงฆ์หรือสถาบันการศึกษาจัดอบรมสัมมนาถวายความรู้แก่พระภิกษุ สามเณร พร้อมทั้งพิจารณาให้ความอุดหนุนด้านทุนและงบประมาณแก่วัดที่มีบทบาทในการแก้ ปัญหาชุมชนให้มากขึ้น สำหรับวัดต่างๆ ในพื้นที่ศึกษาควรเน้นบทบาทด้านการพัฒนาจิตใจ โดยการจัดกิจกรรมด้านการอบรมจริยธรรมและกิจกรรมภาคปฏิบัติสมาธิ วิปัสสนาให้มากขึ้น