ในช่วง 30 ปีที่ผ่านมาแม้ว่าอัตราตายทารกในระดับประเทศจะลดลงแล้ว แต่การตายของ ทารกในจังหวัดชายแดนภาคใต้ซึ่งประชากรส่วนใหญ่เป็นมุสลิมยังคงมีอัตราสูงกว่าระดับประเทศ การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาตัวกำหนดด้านการใช้บริการอนามัยแม่และเด็กที่ส่งผล กระทบต่อการตายของทารกมุสลิม จ.ปัตตานี ศึกษาทั้งเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ การวิจัยเชิง ปริมาณใช้ข้อมูลจากโครงการสำรวจภาวะเจริญพันธุ์และสุขภาพ จ.ปัตตานี ดำเนินการโดยศูนย์ ส่งเสริมสุขภาพเขต 12 จ.ยะลา ในปี พ.ศ.2543 ส่วนการวิจัยเชิงคุณภาพใช้การสัมภาษณ์ ระดับลึกและการทำกลุ่มสนทนา การวิเคราะห์แบบแผนในการใช้บริการอนามัยแม่และเด็ก อันได้แก่ การฝากครรภ์ สถานที่คลอดและผู้ทำคลอด ของสตรีที่คลอดบุตรจำนวน 1,602 คน ในปี พ.ศ.2538-2542 พบว่า การเข้าถึงบริการอนามัยแม่และเด็กโดยเจ้าหน้าที่สาธารณสุขอยู่ในระดับต่ำ สตรีที่มี อายุอยู่ในช่วงเริ่มต้นและช่วงท้ายของวัยเจริญพันธุ์ มีอัตราการเข้าถึงบริการอนามัยแม่ และเด็กอยู่ในระดับต่ำกว่าช่วงอายุอื่นๆ ส่วนการใช้บริการอนามัยแม่และเด็กโดยเจ้าหน้าที่ สาธารณสุข ของสตรีที่คลอดบุตร 5,670 คน ในปี พ.ศ.2522-2542 มีแนวโน้มสูงขึ้นแต่สตรี ไม่ถึงครึ่งที่เข้าถึงบริการ การวิเคราะห์ตัวกำหนดที่ส่งผลกระทบต่อการตายของทารกของสตรี 1,219 คน ที่คลอดบุตร คนสุดท้ายในปี พ.ศ.2538-2542 พบว่า การตายของทารกในสตรีที่คลอดบุตรเมื่ออายุต่ำกว่า 20 ปี มีบุตรมากกว่า 2 คน เว้นช่วงการมีบุตรน้อยกว่า 3 ปี ฝากครรภ์และคลอดที่บ้านกับ ผดุงครรภ์โบราณสูงกว่าสตรีกลุ่มอื่นๆ ลักษณะส่วนบุคคลของสตรี ได้แก่ อาชีพ อายุแรกสมรส เขตที่อยู่อาศัย และความสามารถ ในการพูดภาษาไทยมีความสัมพันธ์ในทางบวกกับการใช้บริการอนามัยแม่และเด็ก สตรีที่มีอาชีพ ค้าขายและอื่นๆ อายุแรกสมรสสูงขึ้น อาศัยอยู่ในเขตเทศบาล พูดภาษาไทยได้บ้างหรือพูดได้ดี ใช้บริการอนามัยแม่และเด็กกับเจ้าหน้าที่สาธารณสุขสูงกว่าสตรีที่มีอาชีพแม่บ้าน อาศัยอยู่ นอกเขตเทศบาลและพูดภาษาไทยไม่ได้ ส่วนลักษณะครัวเรือน พบว่า โครงสร้างครัวเรือน และจำนวนสมาชิกในครัวเรือนมีผลต่อการใช้บริการอนามัยแม่และเด็ก สตรีที่อยู่ในครอบครัว เดี่ยวใช้บริการฝากครรภ์กับเจ้าหน้าที่สาธารณสุขสูงกว่าสตรีที่อยู่ในครอบครัวขยาย สตรีที่ จำนวนสมาชิกในครัวเรือนน้อยกว่าคลอดที่สถานบริการกับเจ้าหน้าที่สาธารณสุขมากกว่าสตรีที่ มีจำนวนสมาชิกในครัวเรือนมากกว่า