การดูแลสุขภาพตนเอง และสมาชิกในครอบครัวของแกนนำสุขภาพประจำครอบครัว (กสค.) มีความสำคัญต่อการบรรลุสุขภาพดีถ้วนหน้าของประชาชนทุกคน การวิจัยนี้มีวัตถุ ประสงค์เพื่อประเมินผลโครงการแกนนำสุขภาพประจำครอบครัว จังหวัดนครนายก โดยหาความ สัมพันธ์ระหว่างความรู้การดูแลสุขภาพตนเองขั้นพื้นฐาน การรับรู้ การสนับสนุนทางสังคม กับผลการปฏิบัติงานของแกนนำสุขภาพประจำครอบครัว เก็บรวบรวมข้อมูลจากแกนนำสุขภาพ ประจำครอบครัวทั้งสิ้น 520 คน โดยใช้แบบสัมภาษณ์ในระหว่างวันที่ 20 กรกฎาคม 2544 ถึงวันที่ 20 สิงหาคม 2544 ผลการวิจัย พบว่า แกนนำสุขภาพประจำครอบครัว จังหวัดนครนายก 2 ใน 3 เป็นเพศหญิง อายุเฉลี่ย 41 ปี การศึกษาประถมศึกษา ร้อยละ 67.1 จำนวนสมาชิกในครอบครัว 4-5 คน ร้อยละ 55.4 ผลการปฏิบัติงานของแกนนำสุขภาพประจำครอบครัว ในการดูแลสุขภาพตนเอง และสมาชิกในครอบครัวเบื้องต้นเมื่อเจ็บป่วย ส่วนใหญ่อยู่ในระดับปานกลาง และพบว่า ความรู้เกี่ยวกับการดูแลสุขภาพตนเองขั้นพื้นฐานอยู่ในระดับต้องปรับปรุง การรับรู้ ของแกนนำสุขภาพประจำครอบครัวโดยรวมอยู่ในระดับดี ส่วนการสนับสนุนทางสังคมแก่แกนนำ สุขภาพประจำครอบครัวอยู่ในระดับปานกลาง ความรู้ไม่มีความสัมพันธ์กับผลการปฏิบัติงาน ของแกนนำสุขภาพประจำครอบครัว แต่การรับรู้ของแกนนำสุขภาพประจำครอบครัวในการเป็น ตัวอย่างที่ดีด้านสุขภาพ การดูแลสมาชิกในครอบครัวด้านสุขภาพ และการร่วมกิจกรรมด้าน สาธารณสุข มีความสัมพันธ์เชิงบวกกับผลการปฏิบัติงานของแกนนำสุขภาพประจำครอบครัว อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < 0.01) และการสนับสนุนทางสังคมจากครอบครัว ชุมชน และเจ้าหน้าที่สาธารณสุข มีความสัมพันธ์เชิงบวก กับผลการปฏิบัติงานของแกนนำสุขภาพ ประจำครอบครัว อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value <0.001) ผลการวิเคราะห์ถดถอยพหุ แบบขั้นตอน พบว่าการสนับสนุนทางสังคมจากครอบครัว ชุมชน และเจ้าหน้าที่สาธารณสุข และการรับรู้การร่วมกิจกรรมด้านสาธารณสุข มีความสัมพันธ์เชิงเหตุผล สามารถร่วมกัน อธิบายความผันแปรของผลการปฏิบัติงานของแกนนำสุขภาพประจำครอบครัวในการดูแลสุขภาพตนเอง และสมาชิกในครอบครัวเบื้องต้นเมื่อเจ็บป่วย ได้ร้อยละ 36.2 ดังนั้นการที่แกนนำสุขภาพ ประจำครอบครัวได้รับการส่งเสริมสนับสนุน และการรับรู้การร่วมกิจกรรมด้านสาธารณสุข ทำให้เกิดการปฏิบัติในการดูแลสุขภาพตนเองและสมาชิกในครอบครัวเมื่อเจ็บป่วยได้อย่าง เหมาะสม ฉะนั้นผู้บริหารควรกำหนดเป็นนโยบายพัฒนาที่สำคัญของจังหวัด ในการส่งเสริม การมีส่วนร่วมของประชาชนในการดูแลสุขภาพตนเองและสมาชิกในครอบครัว และเจ้าหน้าที่ ผู้ปฏิบัติต้องประสานความร่วมมือกับ อบต. อสม. และสมาชิกในครอบครัว เพื่อสนับสนุน กิจกรรมความรู้ด้านส่งเสริมสุขภาพ การป้องกันโรค การรักษาพยาบาลเบื้องต้น และการ ปฐมพยาบาลแก่แกนนำสุขภาพประจำครอบครัวอย่างต่อเนื่อง