การออกกำลังกายที่เป็นแบบแผนและการออกกำลังกายที่ไม่เป็นแบบแผนเป็นสิ่ง สำคัญที่ควรนำมาพิจารณาในการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุ ถึงแม้จะมีหลักฐานที่แสดงถึง ประโยชน์ของการออกกำลังกาย แต่มีผู้สูงอายุจำนวนมากที่ยังคงมีพฤติกรรมไม่ออกกำลังกาย ดังนั้นการค้นหาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการออกกำลังกายของผู้สูงอายุจึงเป็น องค์ความรู้ที่สำคัญในการช่วยพัฒนาการปฏิบัติการพยาบาล การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทดสอบความสัมพันธ์เชิงสาเหตุระหว่างปัจจัย การสนับสนุนทางสังคม การรับรู้อุปสรรค การรับรู้สมรรถนะของตนเอง กับพฤติกรรมการออก กำลังกาย กรอบแนวคิดการออกกำลังกายทั้งที่เป็นแบบแผนและไม่เป็นแบบแผนพัฒนามาจาก โมเดลการส่งเสริมสุขภาพของเพนเดอร์ (1996) กลุ่มตัวอย่างคือผู้สูงอายุที่อาศัยอยู่ ในชุมชนที่เป็นเขตรับผิดชอบของศูนย์บริการสาธารณสุข กรุงเทพมหานคร จำนวน 300 คน ใช้วิธีการสุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือในการวิจัยได้แก่ แบบบันทึกข้อมูล ส่วนบุคคล แบบวัดการสนับสนุนทางสังคมด้านการออกกำลังกาย แบบวัดการรับรู้อุปสรรค ด้านการออกกำลังกาย แบบวัดการรับรู้สมรรถนะของตนเองด้านการออกกำลังกาย แบบวัด เจตจำนงต่อแผนการออกกำลังกายและแบบวัดพฤติกรรมการออกกำลังกายวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ โปรแกรม SPSS/PC และ LISREL ผลการศึกษาพบว่ากรอบแนวคิดพฤติกรรมการออกกำลังกายที่เป็นแบบแผนสามารถอธิบาย ความแปรปรวนของพฤติกรรมการออกกำลังกายได้มากกว่ากรอบแนวคิดพฤติกรรมการออกกำลังกาย ที่ไม่เป็นแบบแผน ปัจจัยด้านเจตจำนงต่อแผนการออกกำลังกายเป็นตัวทำนายพฤติกรรมการออก กำลังกายที่ดีที่สุด การสนับสนุนทางสังคมด้านการออกกำลังกายมีอิทธิพลโดยตรงทางบวก กับพฤติกรรมการออกกำลังกายและมีอิทธิพลโดยอ้อมผ่านเจตจำนงต่อแผนการออกกำลังกายใน ทั้งสองกรอบแนวคิด สำหรับกรอบแนวคิดการออกกำลังกายที่เป็นแบบแผน การรับรู้อุปสรรค ในการออกกำลังกายมีอิทธิพลโดยตรงทางลบกับพฤติกรรมการออกกำลังกายและมีอิทธิพลทางอ้อม ผ่านเจตจำนงต่อแผนการออกกำลังกาย การรับรู้สมรรถนะของตนเองมีอิทธิพลโดยตรงทางบวก กับพฤติกรรมการออกกำลังกาย ในขณะที่กรอบแนวคิดการออกกำลังกายที่เป็น ไม่เป็นแบบแผน การรับรู้สมรรถนะแห่งตนมีอิทธิพลทางอ้อมโดยผ่านเจตจำนงต่อแผนการออกกำลังกาย ผลการศึกษาบ่งชี้ว่าโมเดลการส่งเสริมสุขภาพของเพนเดอร์สามารถทำนายพฤติกรรม การออกกำลังกายของผู้สูงอายุไทยได้ดีและควรมีการทดสอบการปฏิบัติการพยาบาลที่ส่งเสริม หรือปรับพฤติกรรมการออกกำลังกายของผู้สูงอายุต่อไป