การวิจัยปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วมนี้ มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษา การก่อเกิดกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน เพื่อป้องกันยาเสพติดของชุมชน 2) เพื่อศึกษา ปัจจัยที่นำมาสู่การมีส่วนร่วมของคนในชุมชน เพื่อป้องกันยาเสพติด และ 3) เพื่อ ศึกษากระบวนการได้มาซึ่งมาตรการทางสังคม เพื่อป้องกันยาเสพติด โดยมีวิธีการดำเนินงาน 3 ระยะคือ 1) ระยะเตรียมการวิจัย 2) ระยะดำเนินการวิจัย และ 3) ระยะหลังการวิจัย ในชุมชน กลุ่มเป้าหมายที่ใช้ในการวิจัยนี้คือ กลุ่มผู้รู้ ผู้อาวุโส ผู้นำทางการ ผู้นำทั่วไป ชาวบ้านทั่วไป ผู้มีส่วนได้เสีย เจ้าหน้าที่ภาครัฐ นักวิชาการในชุมชนตำบลบางพรม อำเภอ บางคนที จังหวัดสมุทรสงคราม การวิเคราะห์ข้อมูลใช้การวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) และสร้างข้อสรุปแบบอุปนัย (Induction) ผลการวิจัย พบว่า การก่อเกิดกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนเพื่อป้องกันยาเสพติด เกิดจากการกระตุ้นให้ชุมชนรับรู้และตระหนักในปัญหายาเสพติดโดยใช้วิธีการวิจัยปฏิบัติการ อย่างมีส่วนร่วม โดยผู้วิจัยเป็นผู้อำนวยความสะดวก ทำให้เกิดกระบวนการมีส่วนร่วมซึ่ง จำแนกได้เป็น 3 ขั้นตอน คือ 1) ขั้นการศึกษาปัญหา สำรวจ และหาแนวทางแก้ไข 2) ขั้นการเลือกแนวทางหรือกำหนดทิศทางการแก้ปัญหา และ 3) ขั้นการปฏิบัติเพื่อแก้ปัญหา ซึ่งในที่สุดนำไปสู่กระบวนการได้มาซึ่งมาตรการทางสังคมภายใต้ฐานคิดในการมองปัญหา เชิงบวก ที่จะไม่สร้างหรือก่อให้เกิดอันตรายต่อผู้ที่เข้ามามีส่วนร่วมในการป้องกัน ยาเสพติดของชุมชน มาตรการดังกล่าวให้ความสำคัญต่อการสร้างความสงบในชุมชน โดย เชื่อว่าหากชุมชนมีความร่มเย็นเป็นสุขแล้ว ปัญหาต่างๆ จะหมดไป ปัจจัยที่นำมาสู่การมี ส่วนร่วมของคนในชุมชนเพื่อป้องกันยาเสพติดประกอบด้วย 2 ปัจจัยหลัก คือ ปัจจัยภายใน ชุมชน ได้แก่ 1) การมีต้นทุนที่เข้มแข็งทั้งทุนมนุษย์ ทุนทางสังคม วัฒนธรรมและทุนทาง นิเวศน์ 2) มีการติดต่อสื่อสาร 3) มีกระบวนการขับเคลื่อนชุมชนที่เข้มแข็ง 4) มีกระบวน การเรียนรู้ 5) มีอธิปไตย 6) มีความมั่นคงทางเศรษฐกิจ และ 7) มีความสงบสุข ส่วน ปัจจัยภายนอกชุมชน ได้แก่ การสนับสนุนทางความคิดจากนักวิชาการภายนอก และจากเครือข่าย การเรียนรู้จากชุมชนอื่น ข้อค้นพบที่สำคัญจากการวิจัยนี้ คือ การวิจัยปฏิบัติการอย่างมี ส่วนร่วม เป็นกระบวนการที่เสริมสร้างพลังของชุมชน ทำให้คนในชุมชนกล้าคิด กล้าแสดงออก ประกอบกับการที่ชุมชนมีวิธีคิดในการแก้ปัญหาแบบองค์รวมในเชิงสร้างสรรค์ และได้รับแรง กระตุ้นจากเครือข่ายความร่วมมือระหว่างชุมชนที่มีประสบการณ์ในเรื่องเดียวกัน ทำให้ชุมชน สามารถแสดงศักยภาพและพลังในการแก้ปัญหา ตลอดจนกำหนดแนวทางการพัฒนาตนเองได้ ผู้วิจัยมีข้อเสนอแนะในทางปฏิบัติดังนี้ ควรนำกระบวนการวิจัยปฏิบัติการอย่างมี ส่วนร่วมไปขยายผลในชุมชนชนบท เพื่อสร้างชุมชนให้มีศักยภาพเป็นฐานรากในการพัฒนาประเทศ ข้อเสนอแนะในเชิงนโยบาย หน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการกำหนดนโยบายเรื่องยาเสพติดควรปรับ กระบวนทัศน์ กำหนดยุทธศาสตร์ และยุทธวิธีที่เน้นในเรื่องการสร้างคุณภาพชีวิตของประชาชน และข้อเสนอแนะต่อการวิจัยครั้งต่อไป ควรมีการศึกษาเปรียบเทียบโดยใช้วิธีวิจัยปฏิบัติการ อย่างมีส่วนร่วมกับวิธีการอื่น และใช้วิธีวิจัยปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วมเปรียบเทียบระหว่าง พื้นที่ที่มีบริบทแตกต่างกัน