งานวิจัยนี้ เป็นการผสมผสานระหว่างการศึกษาเชิงประวัติศาสตร์ การศึกษาวิจัย ภาคสนาม และการเข้าร่วมสัมมนา โดยมีจุดมุ่งหมายที่จะศึกษาเกี่ยวกับประวัติความเป็นมา ของการจัดตั้งพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติและปัญหาในการดำเนินงานอันเป็นสาเหตุแห่งการไม่ ประสบความสำเร็จตามเจตนารมณ์ในการทำหน้าที่เป็น"สถาบัน"ในสังคม ผลการศึกษาวิจัยพบว่า ปัจจุบันประเทศไทยมีพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ 40 แห่ง กระจาย อยู่ใน 29 จังหวัด เป็นพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติที่กรมศิลปากรสร้างขึ้น 29 แห่ง และที่ได้ รับการยกฐานะจากห้องจัดแสดงของวัดอีก 11 แห่ง พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพัฒนามาจาก พิพิธภัณฑ์ส่วนพระองค์ในรัชกาลที่ 4 เพื่อเก็บรักษาสิ่งของที่หลากหลายรวมทั้งเครื่อง ราชบรรณาการ ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ 5 ได้พัฒนาเป็นพิพิธภัณฑ์ที่เปิดให้คนทั่วไปเข้าชม โดยใช้ระบบการจัดการแบบตะวันตก มีการว่าจ้างชาวยุโรปเป็นที่ปรึกษาและจัดส่งเจ้าหน้าที่ ไปศึกษางานที่ฝรั่งเศสกับอังกฤษเพื่อกลับมาพัฒนางานพิพิธภัณฑ์ ในสมัยรัชกาลที่ 6 เกิดแนว คิดเรื่องชาตินิยม ทำให้พิพิธภัณฑ์กลายเป็นสถานที่จัดแสดงเฉพาะโบราณวัตถุเพื่อยืนยัน ความเป็นเอกลักษณ์ประวัติศาสตร์ของชาติ จนกระทั่งถึงยุคเปลี่ยนแปลงการปกครอง พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติทุกแห่งที่กรมศิลปากรจัดตั้งขึ้น จะเป็นพิพิธภัณฑ์ประเภท ประวัติศาสตร์และโบราณคดีเพียงประเภทเดียว จนกระทั่งถึง พ.ศ.2517 จึงได้เริ่มมี พิพิธภัณฑสถานรูปแบบใหม่ แต่ก็ยังเลียนแบบแนวคิดและการจัดการแบบเดิม แนวทางการดำเนิน งานดังกล่าว ทำให้พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติยังไม่ประสบความสำเร็จในการเป็นสถาบันการศึกษา นอกระบบ โดยดูจากสถิติผู้เข้าชมที่ต่ำกว่าเกณฑ์มาตรฐานตามการชี้วัดของสภาการพิพิธภัณฑสถาน ระหว่างชาติ แนวการจัดแสดงที่ให้ความสำคัญกับโบราณวัตถุเป็นเหตุให้ผู้เข้าชมไม่สามารถ เชื่อมโยงความสัมพันธ์ระหว่างตนกับการจัดแสดงในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ อีกทั้งกรมศิลปากร ยังไม่ให้ความสำคัญกับวัดที่ทำหน้าที่ใกล้เคียงกับพิพิธภัณฑ์อันเป็นภูมิปัญญาไทยด้านนี้ การทำความเข้าใจบทบาทของวัดพร้อมกับการทบทวนประวัติศาสตร์อย่างไตร่ตรอง ก็จะนำ ไปสู่การปรับบทบาทของพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติให้สามารถเป็น"สถาบันการศึกษานอกระบบ เพื่อ ประโยชน์ในการศึกษาค้นคว้าและความเพลิดเพลิน"อย่างสมบูรณ์