วัตถุประสงค์ในการศึกษาครั้งนี้ คือ ศึกษาลักษณะการใช้ประโยชน์ที่ดินและการ เปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดิน ทิศทางและแนวโน้มของการขยายตัวของเมือง ปัจจัยที่มี อิทธิพลต่อการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดิน และวิเคราะห์พื้นที่เหมาะสมเพื่อการเกษตรกรรม วิธีการศึกษาใช้การแปลภาพถ่ายทางอากาศในการจัดทำแผนที่การใช้ประโยชน์ที่ดิน ปี พ.ศ.2530 พ.ศ.2542 และใช้การซ้อนทับด้วยระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ในการจัดทำแผนที่ การเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดิน ใช้คุณลักษณะของดินและความต้องการปัจจัยของพืช เศรษฐกิจในพื้นที่เป็นพื้นฐานในการวิเคราะห์พื้นที่เหมาะสมเพื่อการเกษตรกรรม ใช้แบบสอบถาม สัมภาษณ์ครัวเรือนตัวอย่างที่มีการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดินในช่วง พ.ศ.2530-พ.ศ. 2542 โดยใช้สถิติการวิเคราะห์ถดถอยพหุในการวิเคราะห์หาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการเปลี่ยนแปลง การใช้ประโยชน์ที่ดิน และใช้ข้อมูลในแผนที่การใช้ประโยชน์ที่ดิน พ.ศ.2530 และ พ.ศ.2542 ที่ได้จัดทำในขั้นแรกสำหรับวิเคราะห์แนวโน้มการขยายตัวของเมือง ผลการศึกษาพบว่าในพื้นที่ศาลายา มีการใช้ประโยชน์ที่ดินทั้งหมด 15 ประเภท คือ นาข้าว ไม้ผล พืชสวน พืชน้ำ เกษตรผสมผสาน ตัวเมืองและย่านการค้า ที่อยู่อาศัย สถานที่ราชการ ที่อุตสาหกรรม สถาบันการศึกษา ถนนสนามกอล์ฟ สิ่งก่อสร้างอื่นๆ แหล่งน้ำ และพื้นที่อื่นๆ ปัจจุบันใช้ประโยชน์สำหรับปลูกข้าวมากที่สุด รองลงมาคือใช้เป็นสถานที่ราชการและสถาบัน การศึกษา การเปลี่ยนแปลงการใช้ระหว่าง พ.ศ.2530-พ.ศ.2542 แบ่งเป็น 4 ประเภทใหญ่ๆ คือ พื้นที่เกษตรกรรมลดลง 3,860.80 ไร่ เฉลี่ย 322.66 ไร่/ปี พื้นที่เมือง เพิ่มขึ้น 2,896.17 ไร่ เฉลี่ย 241.33 ไร่/ปี พื้นที่แหล่งน้ำลดลง 91.45 ไร่ และพื้นที่อื่นๆ (ทุ่งหญ้า) เพิ่มขึ้น 1,060.07 ไร่ ปัจจัยที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวคือปัจจัยทางพื้นที่ ได้แก่ ที่อยู่อาศัย ที่อยู่อาศัยหนาแน่น สถานที่ราชการ สถาบันการศึกษา ถนน บ้านจัดสรร และสิ่ง ก่อสร้างอื่นๆ ส่วนปัจจัยทางด้านเศรษฐกิจและสังคม สิ่งที่ชี้วัดการเปลี่ยนแปลงกิจกรรมการใช้ ประโยชน์ที่ดินคือจำนวนของรถประเภทเกษตรกรรมที่ใช้ในครัวเรือน การที่ไม่มีระบบระบายน้ำ ในพื้นที่ กรรมสิทธิ์ในที่ดินที่คนอื่นเข้ามาเป็นเจ้าของ สำหรับแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงการใช้ ประโยชน์ที่ดินพบว่ามีการขยายตัวของพื้นที่เมืองประเภทที่อยู่อาศัยร่วมกับพาณิชยกรรมเพิ่มขึ้น บริเวณริมถนนพุทธมณฑลสาย 4 ฝั่งหน้ามหาวิทยาลัยมหิดลและริมถนนศาลายา-นครชัยศรีบริเวณ ที่ใกล้เคียงสำนักงานอำเภอพุทธมณฑล ส่วนพื้นที่เหมาะสมสำหรับเกษตรกรรมพบว่าพื้นที่ทั้ง ตำบลศาลายาอยู่ในระดับที่มีความเหมาะสมมากสำหรับการปลูกข้าว อยู่ในระดับที่มีความ เหมาะสมปานกลางถึงน้อยในการปลูกกล้วยและมะพร้าวเพราะมีข้อจำกัดด้านการระบายน้ำ ปฏิกิริยาดินค่อนข้างเป็นด่างและปริมาณธาตุฟอสฟอรัสน้อยกว่าที่พืชต้องการ อยู่ในระดับที่ มีความเหมาะสมปานกลางถึงไม่เหมาะสมในการปลูกส้มโอเพราะมีข้อจำกัดเกี่ยวกับการระบายน้ำ ของดินที่ไม่ดี สรุปได้ว่าพื้นที่ตำบลศาลายาเป็นพื้นที่เหมาะสมสำหรับเกษตรกรรมแต่การใช้ ประโยชน์ที่ดินมีแนวโน้มใช้สำหรับเป็นพื้นที่เมืองมากขึ้นและผลกระทบจากการใช้ประโยชน์ที่ดิน ที่ไม่เหมาะสม จากการสัมภาษณ์ประชาชนในพื้นที่พบว่าเกิดปัญหาเรื่องน้ำท่วมบ่อยครั้งและ นานกว่าในอดีตเนื่องจากมีสิ่งก่อสร้างกีดขวางประกอบกับคุณลักษณะของพื้นที่เป็นที่ลุ่มและดิน ระบายน้ำไม่ดีจึงควรมีการวางแผนการใช้ประโยชน์ที่ดินให้เหมาะสม