วิทยานิพนธ์เรื่องนี้ เป็นการศึกษาวิจัยทางมานุษยวิทยาวัฒนธรรม โดยใช้ระเบียบวิธี วิจัยเชิงคุณภาพ ในลักษณะกรณีศึกษา ซึ่งศึกษาข้อมูลจากเอกสารและข้อมูลภาคสนาม มีกลุ่ม เป้าหมายคือ เกษตรกรที่ขายที่ดินทำกิน นายทุน นายหน้า ผู้สูงอายุในชุมชน ผู้นำชุมชน ชาวบ้านทั่วไป ข้าราชการ และนักพัฒนาองค์กรเอกชน มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) ประวัติ และความเป็นมาของหมู่บ้านโนนม่วง 2) วิถีชีวิตก่อนและหลังการขายที่ดินทำกินของเกษตรกร 3) ปัจจัยที่มีผลต่อการขายที่ดินทำกินของเกษตรกร 4) การเปลี่ยนแปลงและผลกระทบที่ เกิดขึ้นต่อวิถีชีวิตของเกษตรกรภายหลังการขายที่ดินทำกิน 5) ปัญหาและแนวทางแก้ไข ปัญหาที่เกิดขึ้น ผลการศึกษาวิจัย พบว่า 1) ประวัติและความเป็นมาของหมู่บ้านโนนม่วง เกิดจากการอพยพย้ายถิ่นเพื่อแสวงหา ที่อยู่อาศัยและที่ดินทำกินแห่งใหม่ของชาวไทยอีสาน เมื่อประมาณ 91 ปีที่ผ่านมา โดย ส่วนใหญ่อพยพมาจากบ้านลานหญ้า ซึ่งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของบ้านโนนม่วง ห่างออกไป ประมาณ 1.5 กิโลเมตร 2) วิถีชีวิตก่อนและหลังการขายที่ดินทำกิน ชาวบ้านมีอาชีพเดิมคือ การทำนาในที่ดิน ทำกินของตนเองหลังจากขายที่ดินทำกิน ชาวบ้านจะอพยพเข้าไปทำงานรับจ้างในภาคอุตสาหกรรม และบริการในตัวเมืองและอีกส่วนหนึ่งก็ประกอบอาชีพอื่น ๆ ในหมู่บ้าน 3) ปัจจัยที่มีผลต่อการขายที่ดินทำกินมี 2 ปัจจัยคือ ปัจจัยภายในได้แก่ ภาระหนี้สิน การแบ่งมรดก ค่านิยมในการทำงานที่สบายในตัวเมือง และเห็นแบบอย่างการขายที่ดินทำกินจากเพื่อนบ้าน ปัจจัยภายนอกได้แก่ การกว้านซื้อที่ดินของนายทุน อิทธิพลของสื่อสารมวลชน ลัทธิบริโภคนิยม การขยายตัวเมือง และภาวะความแปรปรวนของธรรมชาติ 4) การเปลี่ยนแปลงและผลกระทบที่เกิดขึ้นคือ เกษตรกรมีความคาดหวังต่อความเจริญ ทางวัตถุและความทันสมัย ส่งผลให้วิถีชีวิตของเกษตรกรเปลี่ยนแปลงไป เกิดผลกระทบขึ้นใน โครงสร้างทุกส่วนของหมู่บ้าน ไม่ว่าจะเป็นด้านสังคม เศรษฐกิจ การเมืองการปกครอง วัฒนธรรม สิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติและพฤติกรรมของคนในหมู่บ้าน ทำให้รากฐานทางความคิด ค่านิยม และ ทัศนคติของเกษตรกรอยู่ภายใต้ความเจริญแบบสังคมเมือง เกิดการอพยพย้ายถิ่นเพื่อแสวงหา วิถีชีวิตใหม่ที่ดีกว่าในสังคมเมืองของเกษตรกร และนำไปสู่การเกิดปัญหาในหมู่บ้าน ที่เหมือนกับปัญหาของสังคมเมืองมากขึ้น 5) แนวทางแก้ไขปัญหาคือ ควรมีการสร้างงานและสร้างรายได้ให้เกิดขึ้นในชุมชน โดยยึดหลักเศรษฐกิจพอเพียง ควรให้ข้อมูลข่าวสารที่ถูกต้องเกี่ยวกับข้อดีข้อเสียของการ ขายที่ดินทำกิน ควรมีการศึกษาวิจัยอย่างเป็นระบบและเป็นสหวิชาการ เพื่อค้นหาแนวทาง แก้ไขปัญหาและทางออกอย่างเป็นองค์กรรวม และควรมีการประสานงานขององค์กรต่าง ๆ ที่ เกี่ยวข้องทั้งภาครัฐและองค์กรเอกชนเพื่อร่วมกันแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น