การศึกษาวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงสำรวจมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ ระหว่างการได้รับการปลูกฝังคุณธรรมทางพุทธศาสนา พฤติกรรมทางพุทธศาสนา และการดำเนิน ชีวิตทางพุทธศาสนา กับพฤติกรรมป้องกันสารเสพย์ติดของนักเรียนวัยรุ่น ในจังหวัดปทุมธานี กลุ่มตัวอย่างเป็นนักเรียนที่กำลังศึกษาในชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ถึงชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ประจำปีการศึกษา 2541 ในสังกัดกรมสามัญศึกษา จำนวน 394 คน การสุ่มตัวอย่างเป็นแบบ หลายขั้นตอน (Multistage Random Sampling) เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล เป็นแบบสอบถาม เก็บรวบรวมข้อมูลในช่วงเดือนมกราคม 2542 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้โปรแกรม สำเร็จรูป SPSS(+,ค)PC สถิติที่ใช้คือ ร้อยละ ค่าเฉลี่ยเลขคณิต ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน และการวิเคราะห์ถดถอยพหุแบบขั้นตอน ผลการวิจัยพบว่า นักเรียนส่วนใหญ่ได้รับการปลูกฝังคุณธรรมทางพุทธศาสนาจากบิดา มารดา จากโรงเรียน และมีความเชื่อทางพุทธศาสนาอยู่ในระดับปานกลาง ร้อยละ 52.1, 48.7, 43.2 ตามลำดับ ส่วนการดำเนินชีวิตทางพุทธศาสนาและพฤติกรรมป้องกันสารเสพย์ติด นักเรียนส่วนใหญ่มีการปฏิบัติในระดับต่ำ ร้อยละ 72.3 และ 58.9 ตัวแปรที่มีความสัมพันธ์ ทางบวกกับพฤติกรรมป้องกันสารเสพย์ติดของนักเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ การ ได้รับการปลูกฝังคุณธรรมทางพุทธศาสนาจากบิดา-มารดา (r = .3762, P < .001) จาก โรงเรียน (r = .3432, P < .001) ความเชื่อทางพุทธศาสนา (r = .3026, P < .001) และการดำเนินชีวิตทางพุทธศาสนา (r = .5080, P < .001) ผลจากการวิเคราะห์ถดถอยพหุ แบบขั้นตอนพบว่า การได้รับการปลูกฝังคุณธรรมทางพุทธศาสนาจากบิดา มารดา จากโรงเรียน และการดำเนินชีวิตทางพุทธศาสนา สามารถร่วมทำนายพฤติกรรมป้องกันสารเสพย์ติดได้ร้อยละ 31.21 (R(2) = .3121, P < .001) โดยการดำเนินชีวิตทางพุทธศาสนา มีความสัมพันธ์ กับพฤติกรรมป้องกันสารเสพย์ติดมากกว่าการปลูกฝังคุณธรรมทางพุทธศาสนาจากบิดา มารดา และการปลูกฝังคุณธรรมทางพุทธศาสนาจากโรงเรียน ตามลำดับ จากผลการวิจัยมีข้อเสนอแนะ ให้มีการปลูกฝังคุณธรรมทางพุทธศาสนาให้แก่เยาวชนทั้งในส่วนของบิดา มารดา และโรงเรียน โดยมีบิดา มารดา และครู เป็นตัวแบบที่ดี เพื่อให้เยาวชนใช้เป็นแบบอย่างในการประพฤติปฏิบัติ