การปรับตัวด้านบทบาทหน้าที่ของมารดาเป็นกระบวนการที่ซับซ้อนและยุ่งยาก ซึ่งต้อง อาศัยสิ่งเร้าร่วมต่างๆ ตามบริบทของมารดา การวิจัยเชิงบรรยายโดยใช้ทฤษฎีการปรับตัว ของรอยนี้ต้องการศึกษาการปรับตัวด้านบทบาทหน้าที่ของมารดาหลังคลอด และปัจจัยบางประการ ที่อาจเป็นสิ่งเร้าร่วมที่สำคัญได้แก่ ปัจจัยส่วนบุคคล สัมพันธภาพระหว่างคู่สมรส และการ สนับสนุนทางสังคม รวมทั้งความสามารถในการทำนายของปัจจัยดังกล่าวต่อการปรับตัวด้าน บทบาทหน้าที่ กลุ่มตัวอย่างเป็นมารดาหลังคลอด 6 สัปดาห์ที่มาตรวจหลังคลอดที่หน่วยวางแผน ครอบครัวของโรงพยาบาลรามาธิบดี ระหว่างวันที่ 9 พฤษภาคม ถึง 27 มิถุนายน พ.ศ.2543 จำนวน 120 คน เลือกแบบเฉพาะเจาะจง แบบสอบถามที่ใช้มี 4 ตอน คือ แบบบันทึกข้อมูลส่วน บุคคล แบบวัดการปรับตัวในชีวิตคู่ของสปาเนียร์ (1976) ซึ่งดัดแปลงโดยสุพรรณี สุ่มเล็ก (2538) แบบวัดการสนับสนุนทางสังคมของล็อกสดอน ซึ่งดัดแปลงโดยพรทิพย์ วงศ์วิเศษสิริกุล (2540) และแบบวัดการปรับตัวด้านบทบาทหน้าที่ของมารดาในระยะหลังคลอด ซึ่งสร้างโดย พนิดา วาราชนนท์ (2541) วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้โปรแกรมสำเร็จรูป SPSS รุ่น 9.05 ผลการศึกษาพบว่าปัจจัยที่สามารถทำนายการปรับตัวด้านบทบาทหน้าที่ของมารดามี 2 ปัจจัย คือ สัมพันธภาพระหว่างคู่สมรส และรายได้ครอบครัวโดยทั้งสองปัจจัยสามารถร่วมกันทำนาย ความแปรปรวนของการปรับตัวด้านบทบาทหน้าที่ได้ร้อยละ 21.3 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P < .01) จากผลการศึกษาในครั้งนี้ ผู้วิจัยเสนอแนะว่าในการส่งเสริมการปรับตัวด้านบทบาทหน้าที่ ของมารดาในระยะหลังคลอดนั้น พยาบาลควรประเมินสัมพันธภาพระหว่างคู่สมรสและรายได้ ครอบครัวของหญิงหลังคลอดทุกราย