การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา รูปแบบภาวะผู้นำตามทฤษฎีระบบ 4 ของไลเกิร์ต และประสิทธิผลการบริหารงานของหัวหน้าพยาบาล โรงพยาบาลชุมชนเขต 1 ตามทฤษฎีของ กิบสันและดอนเนลลี รวมทั้งศึกษาความสัมพันธ์ระหว่าง คุณลักษณะส่วนบุคคล ประสบการณ์ ด้านการบริหารกับภาวะผู้นำ และศึกษาเปรียบเทียบประสิทธิผลการบริหารงานของหัวหน้า พยาบาลที่ใช้ภาวะผู้นำที่แตกต่างกัน กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย คือหัวหน้าพยาบาล โรงพยาบาล ชุมชน ขนาด 10-60 เตียง ในเขต 1 จำนวน 34 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพรรณนา ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน Fishers Exact Test และ One-way Anova ผลการวิจัยพบว่า หัวหน้าพยาบาลส่วนใหญ่ใช้ภาวะผู้นำแบบปรึกษาหารือในการบริหารงาน กลุ่มงานการพยาบาล, ประสิทธิผลการบริหารงานอยู่ในระดับปานกลาง และหัวหน้าพยาบาล ส่วนใหญ่ไม่เคยผ่านการอบรมด้านการบริหาร มีระยะเวลาดำรงตำแหน่งน้อยกว่า 10 ปี เมื่อ เปรียบเทียบประสิทธิผลการบริหารงานกับภาวะผู้นำ พบว่า หัวหน้าพยาบาลที่ใช้ภาวะผู้นำในการ บริหารงานแตกต่างกัน จะมีประสิทธิผลในการบริหารงานแตกต่างกัน อย่างมีนัยสำคัญที่ระดับ น้อยกว่า 0.001 และหัวหน้าพยาบาลที่ใช้ภาวะผู้นำแบบมีส่วนร่วมมีประสิทธิผลในการบริหาร งานสูงสุด นอกจากนี้ยังพบว่า คุณลักษณะส่วนบุคคลและประสบการณ์ด้านการบริหาร ไม่มีความ สัมพันธ์กับภาวะผู้นำ จากผลการวิจัยครั้งนี้มีข้อเสนอแนะว่า กระทรวงสาธารณสุข ควรเสริมสร้างความรู้และ ประสบการณ์ด้านการบริหาร ให้กับผู้ที่จะดำรงตำแหน่งหัวหน้าพยาบาล โดยจัดให้มีการอบรม หลักสูตรผู้บริหารระดับต้น มีการศึกษาดูงานระยะสั้นจากหัวหน้าพยาบาลที่มีผลการปฏิบัติ งานดี เพื่อพัฒนาหัวหน้าพยาบาลให้มีความรู้ ความเข้าใจและมีทักษะในการบริหารงานที่มี ประสิทธิภาพ สามารถนำความรู้ที่ได้รับกลับไปใช้ประโยชน์ในการบริหารงานให้เกิดประสิทธิผล สูงสุดต่อองค์กรต่อไป