การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง เพื่อศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมสุขศึกษาใน การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการปฏิบัติตามแผนการรักษาที่ถูกต้อง ของผู้ป่วยวัณโรคปอด โดยประยุกต์ทฤษฎีความสามารถตนเองร่วมกับแรงสนับสนุนทางสังคม มาเป็นแนวทางกำหนด กิจกรรม ซึ่งประกอบด้วย การบรรยายประกอบแผ่นภาพโดยใช้ภาษาท้องถิ่นกับการสนทนา การสาธิต การให้ทดลองปฏิบัติ การใช้ตัวแบบทางบวก และการอภิปรายกลุ่ม กลุ่มตัวอย่าง เป็นผู้ป่วยวัณโรคปอดอายุระหว่าง 20-70 ปี โรงพยาบาลศูนย์พระนครศรีอยุธยาและโรงพยาบาล เสนา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบกลุ่มละ 40 คน เท่ากัน ใช้ระยะเวลาศึกษา 6 เดือน รวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสัมภาษณ์ก่อนและหลังเข้าร่วม โปรแกรม ผลการวิจัยพบว่า โปรแกรมสุขศึกษาที่ประยุกต์ทฤษฎีความสามารถตนเองร่วมกับแรงสนับสนุน ทางสังคม สามารถทำให้ผู้ป่วยวัณโรคปอด มีความรู้และรับรู้ว่าตนเองมีความสามารถเพิ่มขึ้น มีความคาดหวังในผลลัพธ์เพิ่มขึ้น และมีพฤติกรรมการปฏิบัติตามแผนการรักษาดีขึ้นอย่างมีนัย สำคัญทางสถิติ และพบว่า เมื่อครบการรักษาในระยะเข้มข้น เสมหะไม่พบเชื้อวัณโรค และเมื่อ รักษาในระยะต่อเนื่องจนครบ 6 เดือน ผลการตรวจเสมหะไม่พบเชื้อวัณโรค ผลการศึกษาแสดง ให้เห็นว่าโปรแกรมสุขศึกษามีประสิทธิผลสามารถเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมการปฏิบัติตามแผนการ รักษาได้ จึงเห็นสมควรเสนอแนะให้นำไปประยุกต์ใช้กับผู้ป่วยโรคเรื้อรังอื่น ๆ ต่อไป