การศึกษาวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อหาระดับบทบาทของประชาชนท้องถิ่นในการ อนุรักษ์พื้นที่ชุ่มน้ำ และปัจจัยที่มีผลต่อการอนุรักษ์พื้นที่ชุ่มน้ำ กรณีศึกษา หนองละเลิงเค็ง ตำบล ดงเค็ง อำเภอหนองสองห้อง จังหวัดขอนแก่น จากประชาชนที่อาศัยและใช้ประโยชน์พื้นที่ชุ่มน้ำ หนองละเลิงเค็ง 3 หมู่บ้าน คือ บ้านหัวละเลิง บ้านดงเค็ง บ้านโนนม่วง จำนวน 190 ตัวอย่าง การศึกษาใช้วิธีเชิงปริมาณควบคู่กับเชิงคุณภาพและค้นคว้าจากเอกสารและงานวิจัยที่ เกี่ยวข้องโดยใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูล แล้วนำมาวิเคราะห์ด้วย คอมพิวเตอร์โดยใช้โปรแกรมสำเร็จรูปสำหรับงานวิจัยทางสังคมศาสตร์ (SPSS for Windows) การสัมภาษณ์แบบเจาะลึกใช้การวิเคราะห์เนื้อหา ส่วนการวิเคราะห์ความสัมพันธ์ของตัวแปร ต้นกับตัวแปรตามใช้การวิเคราะห์ความแปรปรวน (Analysis of Variance: ANOVA) และ การวิเคราะห์การจำแนกพหุ (Multiple Classification Analysis : MCA) การอธิบายลักษณะ ทั่วไปของกลุ่มตัวอย่างใช้ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน โดยตัวแปรต้น ได้แก่ ปัจจัยส่วนบุคคลและปัจจัยกระตุ้น คือ ระดับการศึกษา ระยะเวลาที่อยู่อาศัย ตำแหน่งทางสังคม ประสบการณ์อบรม การรับรู้ข่าวสาร การใช้ประโยชน์พื้นที่ชุ่มน้ำ ความรู้ในการอนุรักษ์ การให้ คุณค่าต่อพื้นที่ และความเชื่อถือศรัทธาสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ส่วนตัวแปรตาม คือ บทบาทในการอนุรักษ์ พื้นที่ชุ่มน้ำหนองละเลิงเค็ง ผลการศึกษาพบว่า ประชาชนท้องถิ่นส่วนใหญ่มีบทบาทในการอนุรักษ์พื้นที่ชุ่มน้ำหนอง ละเลิงเค็งระดับปานกลาง ปัจจัยที่มีผลต่อบทบาทในการอนุรักษ์พื้นที่ชุ่มน้ำหนองละเลิงเค็ง ที่ระดับ นัยสำคัญทางสถิติ 0.05 ได้แก่ ตำแหน่งทางสังคม ระยะเวลาที่อยู่อาศัย การให้คุณค่าต่อพื้นที่ และ ความเชื่อถือศรัทธาสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ในที่นี้คือความเชื่อเรื่องดอนปู่ตา ซึ่งเป็นกุศโลบายในการจำกัดการใช้ ทรัพยากร และผู้ที่มีตำแหน่งทางสังคม มีระยะเวลาที่อยู่อาศัย 20 ปีขึ้นไป มีการให้คุณค่าต่อพื้นที่ระดับ สูง และมีความศรัทธาเชื่อถือสิ่งศักดิ์สิทธิ์ระดับปานกลาง เป็นปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการมีบทบาทในการ อนุรักษ์พื้นที่ชุ่มน้ำหนองละเลิงเค็ง