การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อหาความชุกของการเกิดการกลายพันธุ์ซึ่ง เกี่ยวข้องกับการเกิดการดื้อยาต้านไวรัสในผู้ติดเชื้อเอชไอวีชายไทยกลุ่มที่เคยและ กลุ่มที่ไม่เคยได้รับยาต้านไวรัสมาก่อน ทำการศึกษาเชื้อเอชไอวีจากผู้ติดเชื้อชาวไทยที่ไม่เคยได้รับยาต้านไวรัสมาก่อน จำนวน 15 คน และจากผู้ติดเชื้อที่เคยได้รับต้านไวรัสมาอย่างน้อย 8 สัปดาห์ จำนวน 83 คน ทำการเพิ่มปริมาณดีเอ็นเอของยีนส่วน Reverse transcriptase และ Protease ของเชื้อเอชไอวีด้วยวิธีปฏิกริยาลูกโซ่โพลีเมอเรส (RT-PCR) และนำมาหา ลำดับเบสด้วยวิธี Cycle sequencing ตรวจการเปลี่ยนแปลงของลำดับเบสและกรดอะมิโน โดยการเปรียบเทียบกับลำดับเบสของเอชไอวีสายพันธุ์ pNL4-3 ซึ่งเป็นสายพันธุ์มาตรฐาน ข้อมูลการกลายพันธุ์ซึ่งสัมพันธ์กับการดื้อยาต้านไวรัสนั้นได้จากรายงานในวารสารทาง การแพทย์ต่าง ๆ ผลการศึกษาครั้งนี้ไม่พบการกลายพันธุ์ที่สัมพันธ์กับการเกิดการดื้อยาต้านไวรัส ในกลุ่ม Protease inhibitor (PI), Nucleoside reverse transcriptase inhibitor (NRTI) และ Non-nucleoside reverse transcriptase inhibitor (NNRTI) ในเชื้อ เอชไอวีที่แยกได้จากผู้ติดเชื้อกลุ่มที่ไม่เคยได้รับยาต้านไวรัสมาก่อน ส่วนเชื้อเอชไอวี ที่แยกได้จากผู้ติดเชื้อกลุ่มที่เคยได้รับยาต้านไวรัสมาอย่างน้อย 8 สัปดาห์ พบการกลายพันธุ์ ที่สัมพันธ์กัน การดื้อยาต้านไวรัสกลุ่ม PI, NRTI และ NNRTI, ร้อยละ 57.8, 9.6 และ 34.9 ตามลำดับ ส่วนการกลายพันธุ์ที่ก่อให้เกิดการดื้อยาแบบ multinucleoside (Q151M) และแบบ multinonnucleoside (K103N) นั้นตรวจพบร้อยละ 3.6 และ 1.2 ตามลำดับ การตรวจไม่พบการกลายพันธุ์ของเชื้อเอชไอวีที่แยกได้จากผู้ติดเชื้อกลุ่มที่ไม่เคย รับยาต้านไวรัสมาก่อน บ่งชี้ว่าปัจจุบันยังไม่พบการถ่ายทอดเชื้อที่ดื้อต่อยาต้านไวรัส ไปสู่ผู้ติดเชื้อรายใหม่ชาวไทย ส่วนผู้ติดเชื้อที่เคยได้รับยาต้านไวรัสมาแล้ว สองในสาม ตรวจพบเชื้อที่มีการกลายพันธุ์ที่เกี่ยวข้องกับการดื้อยากลุ่ม Reverse transcriptase inhibitor และมากกว่าครึ่งหนึ่งตรวจพบเชื้อที่มีการกลายพันธุ็ที่เกี่ยวข้องกับการดื้อยา กลุ่ม PI นอกจากนี้ เชื้อเอชไอวีจากผู้ติดเชื้อทั้งสองกลุ่มมีการกลายพันธุ์ที่เชื่อว่า มีส่วนช่วยให้เกิดการดื้อยาต้านไวรัสกลุ่ม PI มากยิ่งขึ้น การกลายพันธุ์ดังกล่าวอาจจะ เป็น Polymorphism ตามธรรมชาติของยีน Protease ผลของการกลายพันธุ์เหล่านี้ต่อการรักษา ควรมีการศึกษาต่อไป