การวิจัยครั้งนี้เป็นแบบกึ่งทดลอง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรม สุขศึกษาในการดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคข้อเข่าเสื่อม ซึ่งประยุกต์ทฤษฎีความสามารถของ ตนเอง เป็นกรอบแนวคิดในการกำหนดกิจกรรมสุขศึกษา กลุ่มตัวอย่างของการวิจัยครั้งนี้ได้แก่ ผู้ป่วยโรคข้อเข่าเสื่อมที่มารับการรักษาที่หน่วยตรวจโรคผู้ป่วยนอก กองออร์โธปิดิกส์ จำนวน 141 คน เป็นกลุ่มทดลอง 69 คน กลุ่มเปรียบเทียบ 72 คน กลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมสุขศึกษา ส่วนกลุ่มเปรียบเทียบไม่ได้รับโปรแกรมสุขศึกษา ผู้วิจัยรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสัมภาษณ์ ชั่งน้ำหนัก วัดส่วนสูง วัดเส้นรอบวงของกล้ามเนื้อต้นขา และระดับความเจ็บปวดข้อเข่า ก่อนและ หลังการทดลอง นำข้อมูลมาวิเคราะห์ด้วยสถิติ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย Paired Sample t-test และ Students t-test ผลการศึกษาพบว่า หลังการทดลอง กลุ่มทดลองมีการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมด้านการรับรู้ ความสามารถตนเอง ความคาดหวังในผลลัพธ์ที่จะเกิดขึ้นในการปฏิบัติเพื่อดูแลตนเองในเรื่อง การควบคุมอาหาร การบริหารกล้ามเนื้อต้นขาอย่างสม่ำเสมอ และการหลีกเลี่ยงท่าทางที่เพิ่ม แรงกดต่อข้อเข่า ดีกว่าก่อนการทดลอง และดีกว่ากลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ นอกจากนี้ยังพบว่าน้ำหนักตัว ดัชนีมวลกายและอาการปวดเข่าลดลงจากก่อนได้รับโปรแกรม สุขศึกษาและลดลงมากกว่ากลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ แต่ไม่มีผลต่อขนาดของ เส้นรอบวงกล้ามเนื้อต้นขา ผลการศึกษาครั้งนี้แสดงให้เห็นว่าโปรแกรมสุขศึกษามีผลทำให้ผู้ป่วย โรคข้อเข่าเสื่อมมีพฤติกรรมการดูแลตนเองในเรื่องการควบคุมอาหาร การบริหารกล้ามเนื้อต้นขา อย่างสม่ำเสมอและการหลีกเลี่ยงท่าทางที่เพิ่มแรงกดต่อข้อเข่า ทำให้น้ำหนักตัว ดัชนีมวลกายและ อาการปวดเข่าลดลงได้ ดังนั้นจึงควรพิจารณานำไปประยุกต์เพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเสี่ยงของ ผู้ป่วยโรคเรื้อรังอื่น ๆ เช่น โรคปวดหลัง โรคหัวใจ โรคเบาหวาน และโรคความดันโลหิตสูง