การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงทดลอง เพื่อศึกษาประสิทธิภาพของการอมน้ำแข็งใน การป้องกันและบรรเทาอาการเยื่อบุช่องปากอักเสบในผู้ป่วยมะเร็งที่ได้รับเคมีบำบัด โดย ศึกษาในผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนัก ได้รับการรักษา แบบผู้ป่วยนอกและให้เคมีบำบัดชนิด 5-fluorouracil เป็นเวลา 5 วันติดต่อกันและ ห่างกันทุก 4 สัปดาห์ ณ คลินิกเคมีบำบัดหน่วยผู้ป่วยนอกอายุรกรรม และห้อง Short Stay Service หอผู้ป่วยพิเศษสิริกิติ์ 6 โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล ระหว่างเดือน มกราคมถึงมีนาคม พ.ศ.2542 คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจงตามเกณฑ์ที่กำหนด จำนวน 20 ราย ซึ่งผู้ป่วยจำนวนนี้ทุกรายเป็นกลุ่มควบคุมในตนเองเพื่อเปรียบเทียบอุบัติการณ์ และระดับความรุนแรงของอาการเยื่อบุช่องปากอักเสบของผู้ป่วยมะเร็ง ภายหลังได้รับการอม น้ำแข็งและการดูแลตามปกติในขณะที่ได้รับเคมีบำบัดทางหลอดเลือดดำ ระยะทดลองนอกจาก จะได้รับคำแนะนำและการดูแลช่องปากตามปกติจากเจ้าหน้าที่หน่วยเคมีบำบัดแล้ว กลุ่มตัวอย่าง ทุกรายจะได้รับคำแนะนำให้ใช้น้ำแข็งอมกลั้วในปาก โดยเริ่มอมเป็นเวลานาน 5 นาที ก่อน ฉีดเคมีบำบัดทางหลอดเลือดดำและอมต่อเนื่องทั้งขณะและสิ้นสุดการฉีดเคมีบำบัดจนครบ 30 นาที ในแต่ละวัน เป็นเวลา 5 วัน เครื่องมือที่ใช้เก็บรวบรวมข้อมูล คือ แบบประเมินระดับ ความรุนแรงของอาการเยื่อบุช่องปากอักเสบจากผลของเคมีบำบัด ซึ่งผู้วิจัยแปลเป็นภาษาไทย จากเกณฑ์ขององค์การอนามัยโลก (WHO) ซึ่งผู้ป่วยทุกรายเป็นผู้ประเมินอาการเยื่อบุช่องปาก อักเสบด้วยตนเองทุกวัน ผลการวิจัยพบว่า ผู้ป่วยมะเร็งที่อมน้ำแข็งกลั้วในปากขณะได้รับเคมีบำบัด มีอุบัติการณ์ ความรุนแรง และจำนวนวันที่เกิดอาการเยื่อบุช่องปากอักเสบ น้อยกว่าระยะควบคุมอย่างมีนัย สำคัญทางสถิติ (p<.05,<.01 และ <.05, ตามลำดับ) และรวมทั้งเริ่มเกิดอาการเยื่อบุช่อง ปากอักเสบช้ากว่าในระยะควบคุม อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.05) นอกจากนี้ยังพบว่าน้ำแข็ง เป็นวิธีการที่ทำได้ง่าย สะดวก และราคาไม่แพง จึงน่าจะนำไปใช้ในทางปฏิบัติต่อไป