การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อหาสมุนไพรพื้นบ้านของไทยที่สามารถยับยั้งการทำงาน ของเอนไซม์ reverses transcriptase ของเชื้อ human immunodeficiency virus type-1 (HIV-1) โดยพืชสมุนไพรไทย 22 ชนิด เมื่อนำมาสกัดด้วยน้ำและ 80% เอธานอล แล้วนำสารสกัดที่ได้ไปทดสอบ ฤทธิ์ในการยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ reverse transcriptase ของเชื้อ HIV-1 ในหลอดทดลอง โดยวิธีใช้สารกัมมันตภาพรังสี พบว่า สารสกัดน้ำ 11 ชนิด และสารสกัดเอธานอล 7 ชนิด มีฤทธิ์ ยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ reverse transcriptase ได้ พืชสมุนไพรที่มีฤทธิ์ยับยั้งการ ทำงานของเอนไซม์ reverse transcriptase ได้ดีได้แก่ สารสกัดน้ำจากเปลือกของต้นสบู่ดำ (~iJatropha curcas~i L.), สารสกัดน้ำจากใบและรากของต้นโด่ไม่รู้ล้ม (~iElephantopus scaber~i L.), และสารสกัดเอธานอลจากใบและกิ่งของต้นก้างปลาขาว (~iSecurinega virosa~i Baill.) ซึ่งสามารถยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ reverse transcriptase โดยให้เปอร์เซ็นต์ ในการยับยั้ง (%IR) เท่ากับ 97.5, 96.93 และ 88.25% ตามลำดับ เมื่อสำสารสกัดเหล่านี้ ทดสอบแทนนินพบว่า สารสกัดเอธานอลจากต้นสบู่ดำ และสารสกัดน้ำ จากต้นก้างปลาขาวมีแทนนิน เป็นองค์ประกอบ แต่ไม่พบแทนนินในสารสกัดน้ำจากต้นโด่ไม่รู้ล้ม ดังนั้นจึงนำสารสกัดน้ำของ ต้นโด่ไม่รู้ล้มมาตรวจหาสารออกฤทธิ์ โดยการตกตะกอนโปรตีนด้วยเกลือแอมโมเนียมซัลเฟตที่ 30%, 30-60%, และ 60-80% จากนั้นแยกโปรตีนที่ได้ด้วยกระแสไฟฟ้าแล้วตัดแถบโปรตีนที่สนใจ ไปสกัดโปรตีน นำมาทดสอบฤทธิ์ในการยับยั้งเอนไซม์ reverse transcriptase พบว่าโปรตีนที่ มีน้ำหนักประมาณ 34.5 กิโลดัลตัน มีฤทธิ์ยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ดังกล่าวได้ โดยให้ค่า IC(,50) เท่ากับ 4.29 มคก./มล. มีค่า isoelectric point (pI) ประมาณ 4.65 และมีลำดับกรด อะมิโนทางด้านปลาย N (N-terminus) เป็น อะลานีน-อะลานีน-อะลานีน-กลูตามีน-โปรลีน-เฟนิล อะลานีน-ไกลซีน-แอสปาราจีน ผลที่ได้จากการศึกษาทำให้ทราบถึงพืชสมุน ไพรหลายชนิดมีฤทธิ์ ในการยับยั้งการทำงานของ เอนไซม์ reverse transcriptase ของเชื้อ HIV-1 และสามารถใช้เป็น ข้อมูลสนับสนุนในการศึกษาครั้งต่อไป