การศึกษาวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง เพื่อศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมการดูแล ตนเองด้านโภชนาการในผู้ป่วยเอดส์ ที่มารับบริการ ณ แผนกผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลบำราศนราดูร ต่อคุณค่าทางโภชนาการของอาหารบริโภค ภาวะโภชนาการ และพฤติกรรมการดูแลตนเองด้านโภชนาการ กลุ่มตัวอย่างจำนวน 60 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง 30 คน และกลุ่มเปรียบเทียบ 30 คน โดยกลุ่ม ทดลองจะได้รับโปรแกรมการดูแลตนเองด้านโภชนาการ มีระยะเวลาดำเนินการวิจัย 12 สัปดาห์ ตั้งแต่ พฤษภาคม ถึง สิงหาคม 2542 เก็บรวบรวมข้อมูล โดยใช้แบบสัมภาษณ์ สัมภาษณ์อาหารบริโภค และ ภาวะโภชนาการ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ทดสอบความ แตกต่างระหว่างกลุ่ม และภายในกลุ่ม ด้วยสถิติ t-test และ Paired - test ตามลำดับ ผลการวิจัยพบว่า คะแนนการรับรู้แบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ และความสามารถในการดูแล ตนเองด้านโภชนาการของกลุ่มทดลอง สูงกว่ากลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ คุณค่า ทางโภชนาการของอาหารบริโภค พบว่า กลุ่มทดลองมีปริมาณ พลังงาน, โปรตีน, คาร์โบไฮเดรต, ไขมัน เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ส่วนเบต้าแคโรทีน, วิตามินซี มีปริมาณเพิ่มขึ้นมากกว่า กลุ่มเปรียบเทียบอย่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ กลุ่มทดลองมีน้ำหนักตัวมากกว่ากลุ่มเปรียบ เทียบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ อัลบูมินในกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบ แตกต่างกันอย่าง ไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ ผลการวิเคราะห์ความแตกต่างระหว่างก่อนและหลังการทดลองในกลุ่มทดลอง พบว่า คะแนนการรับรู้แบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ และความสามารถในการดูแลตนเองด้านโภชนาการ เพิ่มขึ้น อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ด้านคุณค่าทางโภชนาการของอาหารบริโภค พบว่า พลังงาน โปรตีน คาร์โบไฮเดรต วิตามินซีเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ส่วนไขมัน และเบต้าแคโรทีน มีปริมาณเพิ่มขึ้นอย่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ ด้านน้ำหนักตัว ระดับอัลบูมิน เพิ่มขึ้นอย่าง มีนัยสำคัญทางสถิติ ผลการวิจัยแสดงให้เห็นว่า โปรแกรมการดูแลตนด้านโภชนาการ มีผลส่งเสริมให้ผู้ป่วยเอดส์ มีพฤติกรรมการดูแลตนเองในด้านโภชนาการดีขึ้น และดำรงภาวะโภชนาการที่ดี จึงควรนำไปประยุกต์ ใช้ในการส่งเสริมสุขภาพ ผู้ป่วยเอดส์กลุ่มอื่นๆ ต่อไป