การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์คือ 1) เพื่อศึกษาผลการจัดการกับอาการร่วมกันระหว่าง ผู้ป่วยเบาหวานชนิดไม่พึ่งอินสุลินและพยาบาล 2) เพื่อศึกษาการรับรู้อาการและการจัดการ ของผู้ป่วยเบาหวานชนิดไม่พึ่งอินสุลิน กลุ่มตัวอย่างคือผู้ป่วยเบาหวานชนิดไม่พึ่งอินสุลิน ได้รับการคัดเลือกจากคลินิกเบาหวานและคลินิกอายุรกรรมทั่วไป โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย และได้รับการจัดการกับอาการร่วมกับพยาบาลที่บ้านตลอดระยะเวลา 8 สัปดาห์ ข้อมูลได้จากการสัมภาษณ์และแบบสอบถาม ลักษณะข้อมูลทั่วไปแสดงผลโดยใช้ความถี่, ค่าเฉลี่ย และค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน เปรียบเทียบค่าเฉลี่ยของการรับรู้ภาวะสุขภาพ, ความพึงพอใจ, ระดับน้ำตาลในเลือดก่อนและหลังโดยใช้ Pair t-test และใช้การทดสอบ Wilcoxon sigmed-Ranks test เพื่อเปรียบเทียบค่าระดับการรบกวนชีวิต ผลการวิจัยพบว่า ค่าเฉลี่ยของการรับรู้ภาวะสุขภาพ, ความพึงพอใจหลังจากได้รับการ จัดการกับอาการร่วมกับพยาบาลมีค่าสูงกว่าก่อนได้รับการจัดการกับอาการร่วมกันอย่างมีนัย สำคัญทางสถิติ (p<.01) คะแนนระดับการรบกวนชีวิตและระดับน้ำตาลสะสม (fructosamine) มีค่าต่ำกว่าก่อนได้รับการจัดการกับอาการร่วมกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.05) เช่นเดียว กัน อย่างไรก็ตามระดับน้ำตาลในเลือดก่อนอาหารเช้า (fasting plasma glucose) ภายหลัง ได้รับการทดลองมีความแตกต่างอย่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิติก่อนการทดลอง (P>.05) การศึกษา การรับรู้อาการเบาหวานและการจัดการกับอาการพบว่า มีผู้ป่วย 45.5% ที่รับรู้อาการน้ำตาลต่ำ และ 30% รับรู้อาการระดับน้ำตาลในเลือดสูง ผู้ป่วยตอบสนองต่ออาการที่เกิดจากระดับน้ำตาล ในเลือดต่ำโดยการรับประทานอาหาร (42.5%) และดื่มน้ำหวาน (50%) ในขณะที่ผู้ป่วยระดับ น้ำตาลในเลือดสูงกลุ่มนี้จะขาดความตระหนักกับการจัดการกับตนเองในทันทีที่เหมาะสม เพศหญิง มีการรับรู้อาการมากกว่าเพศชาย และภาวะแทรกซ้อนที่พบในผู้สูงอายุคือ โรคความดันโลหิตสูง, อาการปวดขา, อาการเหมือนเข็มตำที่มือและเท้า ผลการวิจัยแสดงให้เห็นว่า ผลการจัดการกับอาการร่วมกันช่วยให้ผู้ป่วยได้เข้าใจเกี่ยวกับ การควบคุมอาการของโรคเบาหวาน การเกิดภาวะแทรกซ้อนและการประเมินผลของการจัดการ ด้วยตนเองอย่างเหมาะสม