การศึกษาในครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับการมีส่วนร่วมและระดับความต้องการ มีส่วนร่วมของประชาชนต่อปัญหามลพิษทางอากาศจากโรงไฟฟ้าแม่เมาะ รวมถึงปัจจัยที่มีผลต่อ การมีส่วนร่วมและความต้องการมีส่วนร่วมของประชาชนต่อปัญหามลพิษทางอากาศจากโรงไฟฟ้าแม่เมาะ เพื่อที่จะเสนอแนะแนวทางในการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดการปัญหาดังกล่าว โดยใช้แบบสัมภาษณ์ประชากรกลุ่มตัวอย่าง จำนวน 317 คน และแบบสัมภาษณ์ระดับลึก กับผู้นำชุมชน และเจ้าหน้าที่หน่วยงานท้องถิ่น จำนวน 13 คน ประมวลผลข้อมูลเชิงปริมาณด้วยโปรแกรมสำเร็จรูป สำหรับการวิจัยทางสังคมศาสตร์ (SPSS for windows) สถิติที่ใช้ในการศึกษา ได้แก่ การแจกแจง ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ยเลขคณิต ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าสูงสุด ค่าต่ำสุด การวิเคราะห์ ความผันแปรร่วมกับการจำแนกพหุ และประมวลผลข้อมูลเชิงคุณภาพ โดยวิธีการพรรณาวิเคราะห์ เพื่อนำข้อมูลมาประกอบการศึกษาเชิงปริมาณ ผลการศึกษาพบว่า ระดับการมีส่วนร่วมของประชาชนในการป้องกันแก้ไขปัญหามลพิษทางอากาศ จากโรงไฟฟ้าแม่เมาะอยู่ในระดับปานกลาง นอกจากนี้ยังพบว่าระดับความต้องการมีส่วนร่วมของประชาชน อยู่ในระดับปานกลางเช่นกัน โดยปัจจัยที่มีผลต่อการมีส่วนร่วม ได้แก่ เพศ อาชีพ รายได้ ระดับการ ศึกษา การรับรู้ข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับมลพิษทางอากาศ จำนวนสมาชิกในครัวเรือน ระยะเวลาที่ อาศัยอยู่ในพื้นที่ และการได้รับผลกระทบจากมลพิษทางอากาศ สำหรับปัจจัยที่มีผลต่อความต้องการ มีส่วนร่วม ได้แก่ เพศ อาชีพ ระดับการศึกษา การรับรู้ข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับมลพิษทางอากาศ จำนวนสมาชิกในครัวเรือน และการได้รับผลกระทบจากมลพิษทางอากาศ ข้อเสนอแนะจากการศึกษาคือ ทางราชการหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรให้ความสำคัญและ ร่วมมือกันในการแก้ไขปัญหามลพิษทางอากาศจากโรงไฟฟ้าแม่เมาะที่เกิดขึ้นอย่างจริงจัง โดยปัญหา สำคัญที่ต้องเข้าไปดำเนินการแก้ไข คือ การลดปริมาณสารมลพิษในอากาศ และการลดผลกระทบ ที่เกิดจากมลพิษทางอากาศ นอกจากนี้ควรส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชนโดยการให้ความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับสิทธิและหน้าที่ของประชาชนในการพิทักษ์สิ่งแวดล้อม เพื่อเป็นแนวทางในการ ป้องกันแก้ไขปัญหามลพิษทางอากาศที่เกิดขึ้น พร้อมทั้งเปิดโอกาสให้ประชาชนได้เข้าไปมีส่วนร่วม ในการแก้ไขปัญหาดังกล่าว และควรส่งเสริมให้กลุ่มองค์กรในพื้นที่ได้เข้ามามีบทบาทเพิ่มมากขึ้น เพื่อเป็นช่องทางที่จะเชื่อมประสานระหว่างชาวบ้านกับโรงไฟฟ้าแม่เมาะและหน่วยงานอื่นที่ เกี่ยวข้อง ซึ่งเป็นการนำไปสู่การคลี่คลายปัญหาอันเป็นผลดีต่อคุณภาพสิ่งแวดล้อม และคุณภาพ ชีวิตของประชาชนในอำเภอแม่เมาะต่อไป