ปลาตะเพียนใบลาน เป็นงานจักสานพื้นบ้านชิ้นหนึ่งที่รู้จักกันมานานในสังคมไทย และ ปรากฎว่ามีประโยชน์ หน้าที่ใช้สอยต่างกันไปตามยุคสมัยและการเปลี่ยนแปลงทางสภาพสังคม และวัฒนธรรม แต่เดิมนั้นเชื่อว่า คนไทยโดยเฉพาะที่อาศัยอยู่ในแถบที่มีแม่น้ำลำคลองเป็น ผู้สานปลาตะเพียนใบลานขึ้น โดยอาศัยแรงบันดาลใจจากการพบเห็นสีสัน รูปร่างและความ สวยงามตามธรรมชาติของปลาตะเพียน แล้วจึงนำมาแขวนไว้เหนือเปลให้แกว่งพริ้มไปมา สำหรับเด็กอ่อนได้เล่นได้ดู ต่อมา ปลาตะเพียนสานจากใบลานได้รับความนิยมแพร่หลายมากขึ้น โดยเฉพาะที่ผลิตขึ้น โดยกลุ่มชาวไทยมุสลิม แถบชุมชนหัวแหลม ตำบลท่าวาสุกรี อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัด พระนครศรีอยุธยา ผู้คนบริเวณนี้ สานปลาตะเพียนขายกันแทบทุกหลังคาเรือนมาแต่ครั้งยังอาศัย ในเรือสินค้าเร่หรือเรือนแพ ริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา แม้กระทั่งได้อพยพขึ้นมาสร้างบ้านเรือน อยู่บนบกแล้ว แต่ก็ยังยึดการสานปลาตะเพียนเป็นอาชีพหลักหรืออาชีพเสริมกันเรื่อยมา การศึกษาวิจัยพบว่า ปลาตะเพียนใบลานที่ชาวชุมชนหัวแหลมผลิตขึ้นมีการเปลี่ยนแปลง และพัฒนาการในหลายลักษณะ อาทิ ขนาดรูปร่างที่ใหญ่โตขึ้น มีสีสันหลากหลายตามจินตนาการ ของผู้สาน รวมทั้งกรรมวิธีในการประดิษฐ์ตกแต่ง สิ่งสำคัญที่พบคือ หน้าที่ใช้สอยของปลา ตะเพียนใบลานได้ขยายออกไปมากขึ้น โดยเฉพาะกลายเป็นสินค้าที่ระลึกที่สำคัญ ซึ่งผู้คนจาก ต่างถิ่นนิยมซื้อหาไปฝากคนรู้จัก นำไปตกแต่งอาคารบ้านเรือน เป็นของชำร่วยหรือเป็นเครื่อง รางของขลังก็มี อย่างไรก็ดี คงเป็นเพราะความงามที่แฝงอยู่ในความเรียบง่าย อีกทั้งยังมีประโยชน์ใช้สอย หลากหลาย จึงทำให้ปลาตะเพียนใบลานดำรงอยู่ในฐานะงานหัตถกรรมพื้นบ้านที่มีคุณค่าของสังคม ไทยต่อไป