มะเร็งเต้านมเป็นโรคหนึ่งที่คุกคามสุขภาพของสตรี พบมากเป็นอันดับ 2 รองจากมะเร็ง ปากมดลูก เป็นสาเหตุการตายที่สำคัญของประเทศไทย ทั้งที่สามารถรักษาให้หายขาดได้ ถ้าเป็น มะเร็งในระยะเริ่มแรกและการตรวจเต้านมด้วยตนเองอย่างถูกต้องและสม่ำเสมอ สามารถป้องกัน มะเร็งเต้านมในระยะรุนแรงได้ การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบกึ่งทดลองมีวัตถุประสงค์เพื่อ ศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมสุขศึกษา ในการส่งเสริมพฤติกรรมการตรวจเต้านมด้วยตนเอง ของสตรีวัยผู้ใหญ่ตอนต้น อำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา โดยประยุกต์ทฤษฎีแรงจูงใจเพื่อ ป้องกันโรคร่วมกับแรงสนับสนุนทางสังคม มาเป็นแนวทางกำหนดกิจกรรม ซึ่งประกอบด้วยการ บรรยายประกอบสไลด์ การใช้ตัวแบบ กระบวนการกลุ่ม การสาธิต-ฝึกปฏิบัติ และการกระตุ้น เตือนจากแกนนำสาธารณสุขประจำครอบครัว กลุ่มตัวอย่างเป็นสตรีที่มีอายุระหว่าง 20-40 ปี จำนวน 102 คน เป็นกลุ่มทดลอง 50 คน กลุ่มเปรียบเทียบ 52 คน กลุ่มทดลองได้รับโปรแกรม สุขศึกษาจากผู้วิจัย เวลาในการศึกษา 15 สัปดาห์ทำการเก็บรวบรวมข้อมูล 3 ครั้ง คือ ก่อน การทดลองและหลังการทดลอง 2 ครั้ง โดยใช้แบบสัมภาษณ์ แล้วนำมาวิเคราะห์ด้วยสถิติ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน Students t-test และ Paired Samples t-test ผลการวิจัยพบว่า หลังการทดลอง กลุ่มทดลองมีการเปลี่ยนแปลงในด้านความรู้ การรับรู้ ความรุนแรง การรับรู้โอกาสเสี่ยงต่อการเกิดโรคมะเร็งเต้านม ความคาดหวังในความสามารถ ของตนเอง ความคาดหวังในประสิทธิผลของการตอบสนองต่อพฤติกรรมการตรวจเต้านมด้วยตนเอง และมีพฤติกรรมการตรวจเต้านมด้วยตนเองดีขึ้นกว่าก่อนการทดลองและดีกว่ากลุ่มเปรียบเทียบ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P<0.001) โปรแกรมสุขศึกษานี้สามารถสร้างแรงจูงใจเพื่อป้องกัน การเกิดโรคมะเร็งเต้านม และการมีพฤติกรรมการตรวจเต้านมด้วยตนเองที่ถูกต้องและสม่ำเสมอ สามารถนำไปประยุกต์ใช้กับการส่งเสริมพฤติกรรมสุขภาพอื่นๆ ในชุมชนต่อไป