แตรวงชาวบ้านเป็นวงดนตรีพื้นบ้านที่มีแตรเป็นเครื่องดนตรีสำคัญ เกิดขึ้น จากการผสมผสมระหว่างวัฒนธรรมตะวันตกและตะวันออก โดยเริ่มจากรากฐานวัฒนธรรม ตะวันออก มีหลักฐานเก่าที่สุดสมัยกรุงสุโขทัย แตรใช้เป็นเครื่องดนตรีในพระราชพิธีต่างๆ ซึ่งต่อมาแตรได้มีบทบาทเพิ่มขึ้นในสมัยกรุงศรีอยุธยา โดยใช้เป็นเครื่องแสดงฐานะทาง สังคมของผู้ปกครองยุคนั้นอีกด้วย บทบาทดังกล่าวทั้ง 2 ด้านนี้ ยังคงปรากฎอยู่จนใน สมัยกรุงรัตนโกสินทร์ อย่างไรก็ตามแตรก็ได้พัฒนาออกสู่สังคมชาวบ้านเกิดเป็นแตรวง ชาวบ้านในสมัยรัชกาลที่ 6 และสืบทอดต่อมาจนถึงในปัจจุบันนี้ วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพเพื่อศึกษาพัฒนาการเปลี่ยนแปลงตลอดจน รูปแบบองค์ประกอบของดนตรี รวมไปถึงบทบาทการรับใช้สังคมของแตรวงชาวบ้าน โดยเน้น การศึกษาแตรวงชาวบ้านคณะถนอมศิลป์ ซึ่งเป็นแตรวงที่มีชื่อเสียงวงหนึ่งในสังคมไทย จากการศึกษาพบว่า แตรวงชาวบ้านคณะถนอมศิลป์ เป็นแตรวงที่มีการปรับเปลี่ยน รูปแบบการประสมวง และโอกาสในการแสดงอยู่ตลอดเวลา เพื่อปรับให้เข้ากับสังคมใน แต่ละช่วงเวลา มีการจัดทำโน้ตดนตรีขึ้นในการบรรเลงเพื่อความสะดวกของนักดนตรี มี การจัดแบ่งประเภทของเพลงที่จะใช้ในการแสดงเพื่อให้เหมาะสมในแต่ละโอกาสของการ แสดง รวมทั้งมีการจัดรูปแบบการจัดวงดนตรีที่เป็นระบบ จึงนับว่าแตรวงคณะถนอมศิลป์ เป็นผู้นำสำคัญในวงการแตรวงชาวบ้าน แตรวงคณะถนอมศิลป์มีบทบาทเด่นชัดต่อชุมชน 2 ประการคือ ใช้บรรเลงเพื่อประกาศข่าวสาร รวมทั้งให้ความบันเทิงและใช้บรรเลง ประกอบพิธีต่างๆ ซึ่งเป็นหน้าที่สำคัญของการรับใช้สังคมของดนตรีพื้นบ้านไทย