การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา ระบบความคิด ความเชื่อเกี่ยวกับ โรคอุจจาระร่วงและพฤติกรรมของมารดาชาวพม่าในการดูแลบุตรอายุต่ำกว่า 5 ปี เมื่อป่วยด้วยโรคอุจจาระร่วง ทำการศึกษาในชุมชนแออัดชาวพม่าแห่งหนึ่งในจังหวัด ระนอง การศึกษาใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพที่มีการผสมผสานระหว่างการศึกษาทาง มานุษยวิทยาและระบาดวิทยา กลุ่มตัวอย่างคือ มารดาชาวพม่าที่มีบุตรป่วยเป็นโรค อุจจาระร่วงในช่วงที่ทำการเฝ้าสังเกตการเกิดโรค จำนวน 35 ราย ใช้เวลาเก็บข้อมูล ในพื้นที่ศึกษา ตั้งแต่ 15 พ.ย.2540-15 ก.พ.2541 ผลการวิจัยพบว่าเด็กชาวพม่าที่ทำการเฝ้าสังเกตจำนวน 70 ราย ในช่วงเวลา 10 สัปดาห์ ป่วยเป็นโรคอุจจาระร่วง จำนวน 35 ราย รวม 42 ครั้ง อัตราป่วยเท่ากับ 2.9 ครั้ง/คน/ปี มารดาชาวพม่าส่วนใหญ่มีความเชื่อเกี่ยวกับโรคอุจจาระร่วงว่าเป็นโรค ที่ไม่ติดต่อและไม่ร้ายแรง สาเหตุของโรคเกิดจากการรับประทานอาหารที่ไม่เหมาะสม มากที่สุด รองลงมาคือ นมมารดาเสีย และพัฒนาการตามวัยของเด็ก ความรุนแรงของโรค ตามความเชื่อของมารดาชาวพม่าแบ่งออกเป็น 3 ระดับ คือ อุจจาระร่วงที่เป็นเพียง อาการ เป็นความเจ็บป่วยและเป็นโรค ส่วนการรักษาที่เหมาะสมต่อโรคอุจจาระร่วง มารดาชาวพม่ามีความเชื่อว่า ต้องเป็นวิธีที่ทำให้บุตรหยุดถ่ายโดยเร็วที่สุด ด้าน พฤติกรรมการดูแลของมารดาชาวพม่าเมื่อบุตรป่วยเป็นโรคอุจจาระร่วงพบว่า มารดาชาว พม่าร้อยละ 91 ไม่มีความรู้เรื่องอาการขาดน้ำ มีการประเมินอาการของบุตรจากการ สังเกตจำนวนครั้งในการถ่ายอุจจาระและภาวะปกติที่เปลี่ยนไปของบุตร และมีการดูแล เรื่องอาหารของบุตรขณะป่วยด้วยการงดหรือหลีกเลี่ยงอาหารที่เป็นสาเหตุของโรคตาม ความเชื่อ ส่วนการดูแลด้านการให้การรักษาพบว่าร้อยละ 25 ของเด็กป่วยไม่ได้รับการ รักษา อีกร้อยละ 75 ที่ได้รับการรักษา ครึ่งหนึ่งใช้วิธีซื้อยาแผนปัจจุบันให้รับประทาน เพื่อให้หยุดถ่ายและอีกครึ่งหนึ่งใช้การรักษาวิธีอื่นๆ มีมารดาเพียงร้อยละ 24 ที่รักษา ด้วยการทดแทนสารน้ำให้แก่บุตร นอกจากนี้ยังพบว่ามารดาชาวพม่ามีพฤติกรรมในการ ป้องกันการแพร่กระจายเชื้อน้อยมาก เห็นได้จากมารดาชาวพม่าส่วนใหญ่มีการกำจัด อุจจาระของบุตรไม่ถูกสุขลักษณะโดยทิ้งลงคลองและรอบบริเวณที่อยู่อาศัย มักไม่ล้างมือ หลังชำระให้บุตรและก่อนเตรียมอาหารหรือป้อนข้าวบุตร นอกจากนี้ไม่มีการแยกซักผ้า เปื้อนอุจจาระของบุตรที่ป่วยจากสมาชิกในบ้าน ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมในการดูแลและป้องกันการแพร่กระจายเชื้อของ มารดาชาวพม่าอย่างเด่นชัดในการศึกษาครั้งนี้ คือ ปัจจัยนำด้านความคิด ความเชื่อ เกี่ยวกับโรคอุจจาระร่วง และสถานภาพทางกฎหมาย ซึ่งทำให้มีข้อจำกัดที่นำไปสู่การ ขาดแคลนปัจจัยสนับสนุน และไม่สามารถเข้าถึงปัจจัยเอื้ออำนวยต่างๆ ได้