มารดาที่ติดเชื้อเอชไอวีเป็นบุคคลที่มีอาการเจ็บป่วยหรือเสี่ยงต่อความเจ็บป่วยสูง ในขณะที่มีบทบาทหน้าที่ทางสังคมเช่นเดียวกับมารดาปกติ ซึ่งอาจนำไปสู่การเกิดความ เครียดในบทบาทและความพึงพอใจในบทบาทได้ การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา และระดับความเครียดในบทบาทและความพึงพอใจในบทบาท ความสัมพันธ์และความ สามารถทำนายความเครียดในบทบาทและความพึงพอใจในบทบาท จากปัจจัยภาระบทบาท ภาวะสุขภาพด้านร่างกาย และการรับรู้ภาวะสุขภาพบุตร กลุ่มตัวอย่างเป็นมารดาที่ ติดเชื้อ เอช ไอ วี จำนวน 100 ราย จากโรงพยาบาล 2 แห่ง ในเขตกรุงเทพมหานคร เก็บข้อมูลโดยการสัมภาษณ์ตามแบบสอบถามทั้งหมด 4 ชุด วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์ เชิงเนื้อหา วิเคราะห์สัมประสิทธิ์ความสัมพันธ์ของเพียร์สัน และสหสัมพันธ์ถดถอยพหุคูณ ผลการวิจัยพบว่ามารดาที่ติดเชื้อ เอช ไอ วี มีความเครียดในบทบาทเนื่องจาก ปัญหาสุขภาพบุตร สามีไม่หารายได้ สัมพันธภาพกับสามีไม่ดี สามีมีพฤติกรรมไม่เหมาะสม การไม่มีงานทำ ค่าใช้จ่ายไม่เพียงพอ และมีปัญหาการอยู่ร่วมกันในครอบครัวขยาย ความ พึงพอใจในบทบาทเกี่ยวข้องกับบุตรมีสุขภาพดี เจริญเติบโต ได้ทำหน้าที่มารดา ได้รับ กำลังใจจากสามี มีสัมพันธภาพที่ดีกับสามี สามีรับผิดชอบหารายได้ ได้ทำงานที่มีรายได้ดี และชอบงานที่ทำ มารดามีความพึงพอใจในบทบาท (X(-)(+,-)S.D.=20.09(+,-) 3.97) มากกว่าความเครียดในบทบาท (X(-)(+,-)S.D.=10.22(+,-)4.83) และพบว่ามีความพึงพอใจในบทบาทมารดามากที่สุด (X(-)(+,-)S.D.=9.21(+,-) 1.42) แต่มีความเครียดในบทบาทภรรยามากที่สุด (X(-)(+,-)S.D.=4.56(+,-) 2.56) ภาระบทบาทมีความสัมพันธ์ทางบวก ในขณะที่ภาวะสุขภาพด้านร่างกายมีความ สัมพันธ์ทางลบกับความเครียดในบทบาทอย่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ (r=.199,-.168) แต่การรับรู้ภาวะสุขภาพบุตรมีความสัมพันธ์ทางลบกับความเครียดในบทบาทอย่างมีนัยสำคัญ ทางสถิติ (r=-.265,P<.01) และภาระบทบาท ภาวะสุขภาพด้านร่างกาย และการรับรู้ ภาวะสุขภาพบุตร มีความสัมพันธ์ทางบวกกับความพึงพอใจในบทบาทอย่างมีนัยสำคัญทาง สถิติ (r=.309,P<.001

r=.291,P<.01

r=.261,P<.01) โดยการรับรู้ภาวะสุขภาพ บุตรสามารถทำนายความเครียดในบทบาทได้ร้อยละ 7 ((...)=.265,P<.01) ภาระ บทบาทและภาวะสุขภาพด้านร่างกายสามารถทำนายความพึงพอใจในบทบาทได้ร้อยละ 15.6 ((...)=.271,P<.01

(...)=.250,P<.01) ผลการวิจัยมีข้อเสนอแนะว่าควรส่งเสริม ให้บุตรและมารดาที่ติดเชื้อเอชไอวีมีภาวะสุขภาพดี ให้มารดาได้ทำหน้าที่ภาระบทบาทการ เลี้ยงดูบุตร และทำหน้าที่หารายได้เพื่อดำรงศักยภาพการทำหน้าที่บทบาททางสังคมของ มารดา เป็นการสนับสนุนทรัพยากรบุคคลให้มีคุณค่าในสังคมต่อไป