มะเร็งเต้านมเป็นโรคที่พบเป็นอันดับสองของการเจ็บป่วยมะเร็งในสตรีไทย และมี แนวโน้มที่จะเพิ่มจำนวนมากขึ้นทุกปี การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่ออธิบายประสบการณ์ ชีวิตสตรีไทยที่ป่วยเป็นมะเร็งเต้านมตามการรับรู้ของสตรีที่มีประสบการณ์ตรง โดย ประยุกต์ใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพแบบทฤษฎีพื้นฐานเชิงอุปมาน นับจำนวนผู้ให้ข้อมูลได้ รวมทั้งสิ้น 22 คน ผลการวิจัยแสดงให้เห็นกระบวนการอยู่กับมะเร็งเต้านมของสตรีไทย ที่มีการเปลี่ยนแปลงเริ่มต้นจากการรับรู้ความผิดปกติของเต้านมอย่างบังเอิญและ ต่อเนื่องไปจนกระทั่งถึงช่วงใกล้ความตาย จำแนกได้ 3 ระยะ คือ ระยะก่อนจะพบโรค ระยะเมื่อพบโรค และระยะอยู่กับความเจ็บป่วย ก่อนจะพบโรค สตรีให้ความหมายของก้อนความผิดปกติ 3 ความหมาย ได้แก่ เป็นเพียงความผิดปกติ เป็นเนื้องอก และเป็นมะเร็ง ส่วนการตอบสนองต่อการรับรู้ ความผิดปกติในขั้นต้นจำแนกเป็น 2 แบบ ได้แก่ การปล่อยปละละเลย กับการแสวงหาคำตอบ ซึ่งเมื่อพบโรคมะเร็งเต้านมแล้ว สตรีมีความคิดความรู้สึก 2 แบบ ได้แก่ ความคิดความรู้สึก เฉย..เฉย กับความคิดความรู้สึกทางลบ โดยมีการตอบสนองต่อความคิดความรู้สึกทางลบ 2 วิธี ได้แก่ การปลดปล่อยความกดดันและแสวงหาทางแก้ไข กับการปรับเปลี่ยนความคิด ส่วนในระยะอยู่กับความเจ็บป่วย พบว่า ชีวิตประจำวันของสตรีเปลี่ยนแปลงไปตามผลกระทบ ของการรักษาแต่ละวิธี ซึ่งอาจเป็นการผ่าตัด รังสีรักษา และเคมีบำบัด ตลอดจนการ ดำเนินของโรคภายหลังการรักษา ซึ่งครอบคลุมทั้งภาวะปลอดอาการ กับการกลับเป็นซ้ำ แสดงให้เห็นว่าประสบการณ์ชีวิตสตรีไทยที่ป่วยเป็นมะเร็งเต้านมมีความหลากหลายขึ้น กับการรับรู้ของสตรีและผลลัพธ์การจัดการกับสถานการณ์ที่เกิดขึ้น ผลการวิจัยครั้งนี้ ผู้วิจัยเสนอแนะให้บุคลากรในวิชาชีพการพยาบาลให้ความรู้กับ สตรีไทยเพื่อสร้างความตระหนักในการตรวจหาความผิดปกติของเต้านมด้วยตนเองให้ มากขึ้น ให้การปรับเปลี่ยนความคิด ความรู้สึกทางลบ และพัฒนาความสามารถของสตรี ที่ป่วยเป็นมะเร็งเต้านมในการจัดการกับสถานการณ์ที่เกิดขึ้นจากการเจ็บป่วย พร้อมกับ ให้ข้อมูลเกี่ยวกับสถานบริการที่ให้การวินิจฉัยและรักษาโรคมะเร็งเต้านม พัฒนาระบบ การวินิจฉัยเพื่อการค้นหาโรคตั้งแต่แรกเริ่ม พัฒนาวิธีทางการแจ้งผลการวินิจฉัย และ จัดหามาตราการป้องกันมิให้มีการหนีหายออกจากการรักษาทางการแพทย์และการมาตรวจ ตามนัดในระหว่างที่การรักษายังไม่สิ้นสุด และปรับปรุงวิธีการติดตามการดำเนินของโรค เพื่อให้การเฝ้าระวังและการวินิจฉัยการกลับเป็นซ้ำและการรักษาเมื่อโรคกลับเป็นซ้ำได้ ตั้งแต่แรกเริ่ม