การวิจัยมีวัตถุประสงค์ที่จะศึกษาภาวะการมีงานทำและปัจจัยเงื่อนไขของการ มีงานทำแตกต่างกันของเยาวชนชนบทที่เรียนจบชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โครงการขยาย โอกาสทางการศึกษาและเข้าสู่ตลาดแรงงาน ในปี พ.ศ.2539 โดยศึกษาจากกลุ่มตัวอย่าง จำนวน 91 คน จาก 52 หมู่บ้าน 23 ตำบล 14 อำเภอ ในจังหวัดเชียงใหม่ ที่ได้มา โดยวิธีการสุ่มแบบแบ่งชั้น เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถามและสัมภาษณ์แบบลึก ผลสรุปมีดังนี้ เยาวชนชนบทส่วนใหญ่เป็นผู้มีงานทำ (ร้อยละ 92) และประกอบอาชีพ รับจ้างในสถานประกอบการ ที่ทำงานภาคเกษตรมีน้อย (ร้อยละ 19) วิธีการหางานทำ คือ ไปทำงานกับสมาชิกในครอบครัว, ญาติ เพื่อนบ้าน เพื่อนแนะนำให้ และติดต่อสอบถาม ด้วยตนเอง การเปลี่ยนงานมีน้อย ส่วนใหญ่มีความพึงพอใจในงานที่ทำในปัจจุบัน และมี รายได้โดยเฉลี่ย วันละ 91 บาท ปัจจัยเงื่อนไขของการมีงานทำและว่างงาน คือ ปัจจัยด้านครอบครัว ได้แก่ การมี ที่ดินทำกิน ความคาดหวังและการกระตุ้นในการทำงานของครอบครัว ปัจจัยด้านโรงเรียน คือ รูปแบบ วิธีการจัดการศึกษาด้านวิชาอาชีพของโรงเรียนและปัจจัยด้านบุคคล คือ ความ สนใจในการทำงาน การคาดหวังความสามารถในการทำงานและการรับรู้/ติดตามข่าวสาร การจ้างงานและการคล้อยกลุ่มอ้างอิงในการทำงาน ส่วนปัจจัยด้านชุมชน ไม่พบว่าเป็น ปัจจัยเงื่อนไขสำคัญในการศึกษาครั้งนี้ ปัจจัยเงื่อนไขที่ทำให้มีงานทำในลักษณะงานต่างๆ ที่แตกต่างกัน คือ งานรับจ้างใน สถานประกอบการ งานเกษตรในครอบครัว งานรับจ้างทั่วไปในหมู่บ้าน และงานค้าขายอิสระ พบว่า ปัจจัยด้านชุมชน คือ แบบแผนการผลิตในชุมชน และปัจจัยด้านครอบครัว คือ การมี ที่ดินทำกินของครอบครัว เป็นปัจจัยเงื่อนไขสำคัญของการทำงานเกษตร ปัจจัยด้านโรงเรียน คือ การจัดการเรียนการสอนวิชาอาชีพของโรงเรียน เป็นปัจจัยเงื่อนไขสำคัญของการ ทำงานรับจ้างในสถานประกอบการด้านช่าง หรืองานทักษะฝีมือต่างๆ และปัจจัยด้านบุคคล คือ การมีความสนใจในการทำงานอาชีพนั้นๆ และการคาดหวังความสามารถของตนเอง ที่จะทำงานหรืออาชีพนั้นๆ ได้ดี เป็นปัจจัยเงื่อนไขสำคัญในทุกงานอาชีพ