นักวิชาการสาธารณสุขระดับอำเภอ มีบทบาทสำคัญในการปฏิบัติงานสาธารณสุข ซึ่ง การปฏิบัติงานตามบทบาทของนักวิชาการสาธารณสุข ในเขตจังหวัดภาคใต้ ยังไม่เคยมีการ ประเมินมาก่อน การวิจัยเชิงพรรณนาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อประเมินการปฏิบัติงาน ตามบทบาทด้านวิชาการของนักวิชาการสาธารณสุขที่ปฏิบัติงานในสำนักงานสาธารณสุขอำเภอ ในเขตจังหวัดภาคใต้ กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยนักวิชาการสาธารณสุข ในเขตจังหวัด ภาคใต้ทุกคน จำนวน 149 คน เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามช่วงระหว่างเดือนตุลาคม - ธันวาคม 2540 ผลการวิจัยพบว่า นักวิชาการสาธารณสุขที่ปฏิบัติงานในสำนักงานสาธารณสุขอำเภอ ในเขตจังหวัดภาคใต้ส่วนใหญ่ เป็นเพศชาย ร้อยละ 71.8 มีอายุเฉลี่ย 34 ปี สถานภาพ สมรสคู่ ร้อยละ 78.6 และสำเร็จการศึกษาสูงสุดปริญญาตรีสาธารณสุขศาสตร์ ร้อยละ 85.2 และมีรายได้ของครอบครัวรวมรายได้เสริมแล้วเฉลี่ย 27,000 บาท/เดือน ผล การปฏิบัติงานตามบทบาทด้านวิชาการของนักวิชาการสาธารณสุขที่ปฏิบัติงานในสำนักงาน สาธารณสุขอำเภอตามที่กระทรวงกำหนด โดยภาพรวม 6 ด้าน อยู่ในระดับดี ร้อยละ 93.3 ด้านส่งเสริมสนับสนุนงานวิจัย ร้อยละ 63.8 ด้านสนับสนุนงานสาธารณสุขมูลฐานและสถานี อนามัย ร้อยละ 86.6 ด้านนิเทศควบคุมกำกับและประเมินผลงาน ร้อยละ 93.3 ด้าน ฝึกอบรมปรึกษาแนะนำ ร้อยละ 81.9 ด้านการประสานงาน ร้อยละ 93.3 และด้านการ วางแผนงานโครงการสาธารณสุข ร้อยละ 91.3 ทัศนคติในการปฏิบัติงานตามบทบาทโดยรวม ไม่ดี ร้อยละ 70.5 และพบว่า ระยะเวลาที่ปฏิบัติงานในตำแหน่งปัจจุบันและการศึกษา ดูงาน/อบรมด้านวิชาการในระหว่างการดำรงตำแหน่งนักวิชาการสาธารณสุข มีความสัมพันธ์ กับการปฏิบัติงานตามบทบาทอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 และพบว่า เพศกับ สถานภาพสมรสของนักวิชาการสาธารณสุขมีความสัมพันธ์กับทัศนคติในการปฏิบัติงานอย่าง มีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 มีข้อเสนอแนะจากผลการวิจัยคือ สาธารณสุขควรให้ การสนับสนุนและส่งเสริมให้นักวิชาการสาธารณสุขได้เข้ารับการอบรมฝึกทักษะที่เกี่ยวกับ งานวิจัยให้มากขึ้น ควรลดปริมาณงานที่ไม่เกี่ยวข้องกับบทบาทด้านวิชาการ และเร่ง สร้างแรงจูงใจของนักวิชาการให้มีเพิ่มขึ้น ระดับจังหวัดหารูปแบบการนิเทศงานที่ เหมาะสม กำหนดขอบเขตหน้าที่รับผิดชอบของนักวิชาการให้ชัดเจน สนับสนุนให้ สาธารณสุขอำเภอมีการมอบหมายงานเป็นลายลักษณ์อักษร และให้สาธารณสุขอำเภอเข้ารับ การอบรมพัฒนาทักษะในส่วนขาดทางด้านบริหาร