การบริหารจัดการโรงพยาบาลชุมชนยังไม่มีประสิทธิภาพเท่าที่ควร โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การใช้ทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจำกัด เนื่องจากขาดข้อมูลต้นทุน ดังนั้นการวิจัยนี้มี วัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ต้นทุนต่อหน่วย โรงพยาบาลเถิน ในจังหวัดลำปาง ประจำปี งบประมาณ พ.ศ.2540 ซึ่งเป็นโรงพยาบาลชุมชน ในมุมมองของผู้ให้บริการ โดยการเก็บ ข้อมูลย้อนหลังในปีงบประมาณ พ.ศ.2540 จากแหล่งข้อมูลทุติยภูมิที่มีอยู่ และบางส่วน ทำการศึกษาไปข้างหน้า โดยจำแนกหน่วยงานต่างๆ ในโรงพยาบาลออกเป็นหน่วยต้นทุน 3 กลุ่ม ได้แก่ (1) กลุ่มที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ (2) กลุ่มที่ก่อให้เกิดรายได้ (3) หน่วยบริการผู้ป่วย ต้นทุนรวมของกลุ่มที่ 1 และ 2 จะกระจายมายังกลุ่มที่ 3 การกระจายต้นทุนใช้วิธีสมการซิมัลเทนิอัซ เมื่อหารต้นทุนทั้งหมดของกลุ่มที่ 3 ด้วยปริมาณครั้งผู้ป่วยนอก รายผู้ป่วยใน และวันป่วย และครั้งผู้ป่วย ทันตกรรม ตาม แผนกของผู้ป่วยเพื่อศึกษาต้นทุนต่อหน่วย ผลการวิจัยพบว่า ต้นทุนค่าแรง : ต้นทุนค่าวัสดุ : ต้นทุนค่าลงทุน เท่ากับ 54 : 30 : 16 โดยมีต้นทุนพื้นฐานและต้นทุนรักษาพยาบาลเท่ากับ ร้อยละ 63.3 และ 36.7 ตามลำดับ ต้นทุนต่อครั้งของผู้ป่วยนอก เท่ากับ 201 บาท เป็นต้นทุนพื้นฐาน 93 บาท และต้นทุนรักษาพยาบาล 108 บาท ส่วนต้นทุนต่อวันนอนโรงพยาบาลของผู้ป่วยใน เท่ากับ 945 บาท โดยเป็นต้นทุนพื้นฐาน 568 บาท และต้นทุนรักษาพยาบาล 377 บาท และเท่ากับ 2,939 บาทต่อราย ต้นทุนต่อครั้งของทันตกรรม เท่ากับ 380 บาท เป็นต้นทุนพื้นฐาน 377 บาท และต้นทุนรักษาพยาบาล 3 บาท มีข้อเสนอแนะให้โรงพยาบาลเถินนำข้อมูล ที่ได้จากการวิจัยไปใช้ประกอบการวางแผนการดำเนินงานอย่างต่อเนื่อง โดยกำหนด นโยบายประหยัด จัดตั้งคณะกรรมการกำหนดมาตรการระบบบริหารเวชภัณฑ์ จัดทำบัญชี ยาที่ใช้และยาคงคลัง กำหนดเกณฑ์มาตรฐานสำหรับการสั่งยา หลีกเลี่ยงรายการยาที่มี ราคาแพง และจัดตั้งคณะกรรมการจัดทำฐานข้อมูลทางด้านการเงินและการใช้ทรัพยากร ของโรงพยาบาล