การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบกึ่งทดลอง มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาผลของ การจัดกิจกรรมทางการพยาบาลสาธารณสุข ในผู้ป่วยเบาหวานชนิดไม่พึ่งอินซูลิน ต่อการ เปลี่ยนแปลง ความสามารถตนเอง การดูแลตนเอง และระดับฮีโมโกลบินเอวันซี โดย ประยุกต์ใช้ทฤษฎีการดูแลตนเองของโอเร็ม (Orems Self - Care Theory) ทฤษฎี ความสามารถตนเองของแบนดูรา (Banduras Self - Efficacy Theory) กระบวนการ กลุ่ม และการเยี่ยมบ้าน กลุ่มตัวอย่างคือผู้ป่วยเบาหวานชนิดไม่พึ่งอินซูลิน จำนวน 70 คน ที่มารับการตรวจรักษาที่โรงพยาบาลวิเศษชัยชาญ ระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ ถึง พฤษภาคม พ.ศ.2541 ผู้วิจัยคัดเลือกกลุ่มตัวอย่างตามคุณสมบัติที่กำหนด แบ่งกลุ่มตาม พื้นที่อยู่อาศัย จับคู่เพศ การศึกษาแล้วสุ่มตัวอย่างแบบง่าย เข้ากลุ่มทดลองและ กลุ่มควบคุม กลุ่มละ 35 คน กลุ่มทดลองเข้าร่วมกระบวนการกลุ่มที่โรงพยาบาล 2 ครั้ง และได้รับการเยี่ยมบ้าน 2 ครั้ง ส่วนกลุ่มควบคุม ได้รับบริการตามปกติที่โรงพยาบาล ระยะเวลาการวิจัย 10 สัปดาห์ ทำการเก็บข้อมูลโดยการสัมภาษณ์ ความสามารถตนเอง การดูแลตนเอง และวัดระดับฮีโมโกลบินเอวันซี ก่อนและหลังการทดลอง วิเคราะห์ข้อมูล โดยการแจกแจงความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่ามัธยฐาน ส่วน เบี่ยงเบนควอไทล์ ทดสอบความแตกต่างด้วยสถิติ t-test และ paired t-test ผลการวิจัยพบว่า ภายหลังได้รับการจัดกิจกรรมทางการพยาบาลสาธารณะสุข กลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ย ความสามารถตนเอง การดูแลตนเอง สูงกว่าก่อนการทดลองและ สูงกว่ากลุ่มควบคุม อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.01) ส่วนระดับฮีโมโกลบินเอวันซี ไม่พบความแตกต่างระหว่างกลุ่มควบคุมและกลุ่มทดลอง จากผลการวิจัย แสดงว่ากิจกรรมทางการพยาบาลสาธารณสุข มีผลให้ความสามารถ ตนเอง พฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยเบาหวานชนิดไม่พึ่งอินซูลินดีขึ้น และดีกว่าการ ได้รับบริการตามปกติของโรงพยาบาล ดังนั้นควรนำการจัดกิจกรรมทางการพยาบาลสาธารณสุข ไปประยุกต์ใช้สำหรับผู้ป่วยเบาหวานในโรงพยาบาลอื่นๆ และผู้ป่วยโรคไม่ติดต่ออื่นๆ ต่อไป