ไดดาโนซีน (2,3-dideoxyinosine, ddI) เป็นยากลุ่มนิวคลีโอไซด์ที่มี ประสิทธิภาพในการต้านรีโทรไวรัส และใช้กันแพร่หลายทั่วโลกรวมทั้งในประเทศไทย ยาดังกล่าวยังไม่มีข้อมูลทางเภสัชจลนศาสตร์และชีวประสิทธิผลในกลุ่มประชากรชาวไทย การศึกษานี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเภสัชจลนศาสตร์และชีวประสิทธิผลของยาไดดาโนซีน ในรูปแบบยาเม็ด (ขนาดเม็ดละ 100 มก.) และยาผงละลายน้ำ (โดยเป็นยาจากบริษัท ต้นแบบขนาดซองละ 167 มก. และยาที่ผลิตขึ้นในประเทศไทยขนาดซองละ 170 มก.) ในอาสาสมัครที่มีสุขภาพดีและเพื่อระเมินชีวสมมูลย์ระหว่างยาผงละลายน้ำจากบริษัทต้นแบบ และชนิดที่ผลิตขึ้นในประเทศไทย ทำการประเมินคุณสมบัติทางเภสัชกรรมได้แก่ content uniformity และ content of active ingredient ของยาไดดาโนซีนในแต่ละตำรับพบว่ามีคุณสมบัติ ตรงตามเกณฑ์มาตรฐานที่กำหนดใน USP XXIII และ NF XVIII กล่าวคือ content uniformity (mean(+,-)SD) ของยาไดดาโนซีนชนิดเม็ด ชนิดผงละลายน้ำของบริษัท ต้นแบบ และชนิดผงละลายน้ำที่ผลิตขึ้นในประเทศไทยมีค่าเท่ากับ 100.43(+,-)2.14, 104.17(+,-)1.15 และ 98.29(+,-)3.34% ตามลำดับ ส่วน content of active ingredient มีค่าเท่ากับ 97.98(+,-)3.40, 102.76(+,-)4.52 และ 99.30(+,-)2.35% อาสาสมัครสุขภาพดีจำนวน 18 คนเข้าร่วมในการศึกษา อายุเฉลี่ย 22.56(+,-)4.48 ปี แบบแผนการศึกษาเป็นแบบข้ามสลับและเว้นระยะห่างของการได้รับยาแต่ละตำรับเป็นเวลา 1 สัปดาห์ โดยทุกคนจะถูกสุ่มให้ได้รับยาไดดาโนซีนชนิดเม็ดขนาด 200 มก. ชนิดผง ละลายน้ำของบริษัทต้นแบบขนาด 167 มก. และชนิดผงละลายน้ำที่ผลิตขึ้นในประเทศไทย ขนาด 170 มก. ทำการเจาะเลือดของอาสาสมัครครั้งละ 5 มล. ก่อนได้รับยา และที่ เวลา 0.17, 0.33, 0.5, 0.75, 1, 1.25, 1.5, 2, 3, 4, 6 และ 8 ชม. หลังรับประทานยา จากนั้นวิเคราะห์ความเข้มข้นของยาในพลาสมาด้วย HPLC ค่าเฉลี่ย ทางเภสัชจลนศาสตร์ (mean(+,-)SEM) ของยาไดดาโนซีนชนิดเม็ด ชนิดผงละลายน้ำของ บริษัทต้นแบบ และชนิดผงละลายน้ำที่ผลิตขึ้นในประเทศไทยเป็นดังนี้ ค่าความเข้มข้นสูงสุด ของยาในพลาสมา (C(,max)) เท่ากับ 786.06(+,-)83.91, 659.22(+,-)59.33 และ 648.84(+,-)49.71 นาโนกรัม/มล เวลาที่ความเข้มข้นของยาในพลาสมามีค่าสูงสุด (t(,max)) เท่ากับ 0.60(+,-)0.06, 0.67(+,-)0.04 และ 0.58(+,-)0.04 ชม. ค่าครึ่งชีวิตของยา (t(,1/2)) เท่ากับ 1.52(+,-)0.14, 1.45(+,-)0.25 และ 1.91(+,-)0.31 ชม. ค่าคงที่ ในการกำจัดยา (k) เท่ากับ 0.521(+,-)0.04, 0.677(+,-)0.10 และ 0.464(+,-)0.05 ชม.(-1) พื้นที่ใต้กราฟระหว่างความเข้มข้นของยาในพลาสมากับเวลาตั้งแต่ 0-8 ชม. (AUC(,0-8)) เท่ากับ 997.45(+,-)89.86, 872.10(+,-)84.43 และ 801.13(+,-)58.86 นาโนกรัมxชม./มล. พื้นที่ใต้กราฟระหว่างความเข้มข้นของยาในพลาสมากับเวลาตั้งแต่ 0-(...) (AUC(,0-(...))) เท่ากับ 1,106.56(+,-)103.49, 934.44(+,-)87.12 และ 903.42(+,-)76.39 นาโนกรัมxชม./มล. เวลาเฉลี่ยที่โมเลกุลของยาอยู่ในร่างกาย (MRT) เท่ากับ 2.11(+,-)0.17, 2.05(+,-)0.26 และ 2.40(+,-)0.37 ชม. ค่าเหล่านี้ ไม่มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p>0.05) ระหว่างยาไดดาโนซีนทั้ง 3 ตำรับ ค่าชีวประสิทธิผลสัมพัทธ์ (F) ของยาผงละลายน้ำที่ผลิตในประเทศไทยมีค่าเป็น 116.00% ของยาเม็ดจากบริษัทต้นแบบ และ 115.23% ของยาผงละลายน้ำจากบริษัทต้นแบบ 90% confidence interval ของค่าเฉลี่ย C(,max) AUC(,0-8) AUC(,0-(...)) และ t(,max) ของยาไดดาโนซีนชนิดผงละลายน้ำที่ผลิตขึ้นในประเทศไทยและจากบริษัทต้นแบบ มีค่าเท่ากับ 0.85-1.11, 0.80-1.04, 0.82-1.11 และ 0.77-0.96 ตามลำดับ จึงสามารถสรุปได้ว่าเภสัชจลนศาสตร์ของยาไดดาโนซีนชนิดเม็ดขนาด 200 มก. ยาไดดาโนซีนชนิดผงละลายน้ำขนาด 167 มก.จากบริษัทต้นแบบ และยาไดดาโนซีนชนิด ผงละลายน้ำขนาด 170 มก. ที่ผลิตขึ้นในประเทศไทยมีชีวสมมูลย์กับยาไดดาโนซีนชนิด ผงละลายน้ำขนาด 167 มก. ของบริษัทต้นแบบ และอาจใช้แทนกันได้หากมีความจำเป็น