การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อประเมินความถูกต้องของการตรวจหาการ ติดเชื้อ ~iP. carinii~i จากเสมหะโดยการกระตุ้นเปรียบเทียบกับน้ำล้างหลอดลม/ถุงลม ซึ่งเป็นสิ่งส่งตรวจมาตรฐาน และเปรียบเทียบความถูกต้องของวิธีการย้อมสีวิธี TBS วิธี AS และวิธี GS กับการย้อมสีวิธี MGMS เป็นวิธีมาตรฐาน โดยทำการศึกษาผู้ป่วย ที่ติดเชื้อไวรัสโรคเอดส์ ที่มีอาการสงสัยปอดอักเสบจากเชื้อ ~iP. carinii~i จำนวน 109 ราย ซึ่งอยู่ในแผนกผู้ป่วยใน โรงพยาบาลโรคทรวงอก ผลการศึกษาพบว่า การตรวจ เสมหะโดยการกระตุ้นด้วยการย้อมสีวิธี TBS วิธี AS วิธี GS และวิธี MGMS มีอัตรา การติดเชื้อร้อยละ 11.0, 9.2, 2.8 และ 10.1 ตามลำดับ และการตรวจน้ำล้าง หลอดลม/ถุงลม มีอัตราการติดเชื้อร้อยละ 60.6, 57.8, 34.1 และ 60.6 ตามลำดับ ผลการตรวจเสมหะโดยการกระตุ้นและน้ำล้างหลอดลม/ถุงลม ด้วยวิธีตรวจทั้ง 4 วิธี แตกต่างกันอย่างน้อย 1 คู่ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.025) การตรวจเสมหะโดยวิธี MGMS วิธี TBS วิธี AS และวิธี GS มีความไว ร้อยละ 13.6, 16.7, 13.6 และ 4.6 ตามลำดับ ซึ่งการตรวจสิ่งส่งตรวจทั้ง 2 ชนิด ด้วยวิธี ตรวจทั้ง 4 วิธี มีค่าความไวแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001) ความไว ของวิธีการตรวจวิธี TBS วิธี AS และวิธี GS ในการตรวจน้ำล้างหลอดลม/ถุงลม ร้อยละ 95.5, 92.4 และ 54.6 ตามลำดับ สำหรับการตรวจวิธี TBS กับวิธี MGMS วิธี AS กับวิธี MGMS มีค่าความไวไม่แตกต่างกัน (p>0.05) แต่การตรวจวิธี GS กับ วิธี MGMS ในวัตถุตัวอย่างสิ่งส่งตรวจ 2 ชนิด มีความไวแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ ทางสถิติ (p<0.001) จึงน่าจะเลือกการตรวจน้ำล้างหลอดลม/ถุงลมด้วยวิธี TBS มาใช้ในห้องปฏิบัติการเพื่อวินิจฉัยโรคปอดอักเสบ จากเชื้อ ~iP. carinii~i ในผู้ติดเชื้อ ไวรัสโรคเอดส์