เบาหวานเป็นโรคเรื้อรังที่ทำให้สุขภาพเสื่อมโทรม การดำเนินชีวิตเปลี่ยนไปจากปกติโดยเฉพาะเมื่อเกิดขึ้น ในผู้สูงอายุ ซึ่งมีความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อน ได้มาก ทำให้ผู้สูงอายุเกิดความเครียดทั้งทางร่างกาย จิตใจและสังคม และมีผลกระทบต่อคุณภาพชีวิต การมี ความรู้เกี่ยวกับปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อคุณภาพชีวิตจะเป็น แนวทางที่ช่วยในการส่งเสริมให้ผู้ป่วยมีชีวิตได้อย่าง ปกติสุข การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาคุณภาพ ชีวิต และปัจจัยที่มีผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ โรคเบาหวาน กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้สูงอายุโรคเบาหวาน จำนวน 120 ราย ที่มารับการตรวจรักษา ณ ห้องตรวจทาง อายุรกรรม แผนกผู้ป่วยนอก หรือคลินิกเบาหวานโรงพยาบาล ศิริราช โรงพยาบาลราชวิถี และโรงพยาบาลพระมงกุฏเกล้า เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสัมภาษณ์ปัจจัยด้านประชากร ด้านสังคมและเศรษฐกิจ และด้านสุขภาพ แบบสัมภาษณ์คุณภาพ ชีวิตตามกรอบแนวคิดของซาน และแบบสัมภาษณ์การปฏิบัติตน เพื่อควบคุมโรค วิเคราะห์ข้อมูลโดยหาค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ศึกษาความสัมพันธ์ โดยใช้สัมประสิทธิ์ สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์พหุคูณ และ วิเคราะห์ถดถอยแบบขั้นตอน ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ 1. คุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุโรคเบาหวานอยู่ในระดับดี 2. ปัจจัยด้านประชากร มีเพียงเพศ และสถานภาพสมรส เท่านั้นที่มีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุโรค เบาหวานอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 (r = .2105) และ .2538 ตามลำดับ) 3. ปัจจัยด้านสังคมและเศรษฐกิจ ได้แก่ ระดับการศึกษา และรายได้ มีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุโรค เบาหวานอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .001 และ .05 ตามลำดับ (r = .3183 และ .1784 ตามลำดับ) 4. ปัจจัยด้านสุขภาพ มีเพียงระยะเวลาการเจ็บป่วย และความรุนแรงของโรคเท่านั้น ที่มีความสัมพันธ์กับคุณภาพ ชีวิตของผู้สูงอายุโรคเบาหวานอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ ระดับ .05 และ .001 ตามลำดับ (r = -.1718 และ -.4289 ตามลำดับ) 5. ความรุนแรงของโรค ระดับการศึกษา และสถานภาพสมรส สามารถร่วมทำนายคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุโรคเบาหวาน (P < .001) ซึ่งสามารถอธิบายคุณภาพชีวิตได้ร้อยละ 28.89 จากผลการศึกษาครั้งนี้ ผู้วิจัยมีข้อเสนอแนะว่าควร ส่งเสริมความรู้เกี่ยวกับการปฏิบัติตนขณะเป็นโรค เพื่อ ป้องกันการเกิดภาวะแทรกซ้อนและลดความรุนแรงของโรค โดยคำนึงถึงพื้นฐานการศึกษาของผู้ป่วย และให้การสนับสนุน คู่สมรสและหรือบุคคลใกล้ชิดของผู้ป่วยในการที่จะให้ความ ช่วยเหลือและดูแลผู้ป่วยได้อย่างเหมาะสมทั้งทางด้านร่าง กาย จิตใจ อารมณ์ และสังคม นอกจากนี้ควรจะได้มีการศึกษา วิจัยคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุโรงเบาหวาน ในประเด็นเกี่ยว กับภาวะสุขภาพอนามัย ความรู้ เจตคติต่อโรค การสนับสนุน ทางสังคม แบบแผนการดำเนินชีวิตรวมไปถึงพฤติกรรมการ บริโภค ความทุกข์ทรมานทางกายและใจที่ได้รับ และการใช้ แหล่งประโยชน์ทางด้านสุขภาพ เพื่อเป็นประโยชน์ในการ วางแผนให้การพยาบาลแก่ผู้สูงอายุโรคเบาหวานต่อไป