การส่งเสริมสุขภาพเป็นแนวคิดทางสุขภาพที่นำมาใช้ ในการจัดกิจกรรมทางด้านการสาธารณสุข เพื่อการมีคุณภาพ ชีวิตที่ดีและอายุยืนยาว โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกลุ่มประชากร ผู้สูงอายุที่มีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นในปัจจุบันนี้ จากสภาพ ร่างกายที่เปลี่ยนแปลงไปในทิศทางเสื่อม รวมทั้งสภาพจิตใจ และสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงไป ทำให้ผู้สูงอายุเกิดปัญหา ด้านการปรับตัวส่งผลเสียต่อภาวะสุขภาพ และถ้ามีพฤติกรรม สุขภาพที่ไม่เหมาะสม ไม่เอื้อต่อการมีสุขภาพดีด้วยแล้ว ก็ย่อมจะเกิดการเจ็บป่วยได้ ดังนั้น การมีพฤติกรรมสุขภาพ ที่เหมาะสมสำหรับผู้สูงอายุจึงเป็นเรื่องสำคัญและมีความ จำเป็นอย่างยิ่งที่จะนำไปสู่ภาวะการมีคุณภาพชีวิตที่ดีได้ การวิจัยครั้งนี้ได้ศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรม ส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุ โดยใช้กรอบแนวคิดการส่งเสริม สุขภาพของเพนเดอร์มาประยุกต์ใช้ในการวิเคราะห์ปัจจัย ต่าง ๆ ที่สัมพันธ์กับพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุ กลุ่มตัวอย่างได้มาจากการสุ่มตัวอย่างผู้สูงอายุ จังหวัดอำนาจเจริญ แบบ 30-cluster ขององค์การ อนามัยโลก จำนวน 510 คน เป็นชาย 212 คน หญิง 298 คน ทำการเก็บข้อมูลโดยการสัมภาษณ์ตามแบบสัมภาษณ์ วิเคราะห์ ข้อมูลโดยใช้ค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบน มาตรฐาน สถิติการวิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว สถิติที-เทส ไคสแควร์ สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน และสถิติการจำแนกพหุ ผลการวิจัยพบว่า เพศ อายุ ระดับการศึกษา การมี ชมรมผู้สูงอายุ และประสบการณ์ในพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพ มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพอย่างมีนัยสำคัญ ทางสถิติ ส่วนปัจจัยด้านความรู้-การรับรู้ พบว่า ค่านิยม เกี่ยวกับการส่งเสริมสุขภาพ ทัศนคติเกี่ยวกับการส่งเสริม สุขภาพ การรับรู้ความสามารถของตนเกี่ยวกับการส่งเสริมสุขภาพ การรับรู้ประโยชน์และอุปสรรคของพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพ มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพอย่างมีนัยสำคัญ ทางสถิติ ส่วนปัจจัยสิ่งชักนำให้ปฏิบัติ พบว่า การได้รับ ข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับสุขภาพและการได้รับคำแนะนำสนับสนุน จากบุคคลเกี่ยวกับการส่งเสริมสุขภาพ มีความสัมพันธ์กับ พฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ และเมื่อ วิเคราะห์การจำแนกพหุ พบว่า ค่านิยมเกี่ยวกับการส่งเสริม สุขภาพ ประสบการณ์ในพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพ การรับรู้ ความสามารถตนเกี่ยวกับการส่งเสริมสุขภาพ การรับรู้ ประโยชน์ของพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพ การมีชมรมผู้สูงอายุ และดัชนีมวลกาย สามารถทำนายพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพ ผู้สูงอายุจังหวัดอำนาจเจริญโดยรวมทุกพฤติกรรมได้ร้อยละ 43.1 โดยตัวแปรที่เป็นตัวทำนายพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพ ผู้สูงอายุได้ดีที่สุด คือ ค่านิยมเกี่ยวกับการส่งเสริมสุขภาพ และเมื่อวิเคราะห์รายพฤติกรรม พบว่า ตัวแปรที่เป็นตัว ทำนายพฤติกรรมการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุด้านการไม่สูบ บุหรี่ และไม่ดื่มสุราได้ดีที่สุด คือ เพศ ตัวแปรที่เป็นตัว ทำนายพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุด้านการออกกำลังกาย การรับประทานอาหาร และการจัดการกับความเครียด ได้ดีที่สุด คือ ค่านิยมเกี่ยวกับการส่งเสริมสุขภาพ ตัวแปร ที่เป็นตัวทำนายพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุด้านการ ร่วมกิจกรรมทางสังคม และการแสวงหาข้อมูลข่าวสาร เกี่ยวกับสุขภาพได้ดีที่สุด คือ ประสบการณ์ในพฤติกรรม ส่งเสริมสุขภาพ ผลการวิจัยนี้มีข้อเสนอแนะว่า ควรนำตัวแปรที่มี อำนาจในการทำนายพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพดังกล่าวไป พิจารณาจัดโครงการส่งเสริมสุขภาพสำหรับผู้สูงอายุ รวมทั้งโครงการสุขศึกษาให้มีประสิทธิผลอย่างแท้จริง การใช้ชมรมผู้สูงอายุในหมู่บ้านให้เกิดประโยชน์ และการ ได้รับการสนับสนุนจากองค์กรต่าง ๆ อีกทั้งควรมีการศึกษา เพิ่มเติมถึงประสิทธิผลของโครงการสุขศึกษาโดยจัด กิจกรรมส่งเสริมสุขภาพในด้านต่าง ๆ และควรให้ประชาชน ในชุมชนได้มีส่วนร่วมในกิจกรรมนั้นด้วย