ภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก เป็นภาวะที่ พบบ่อยในหญิงมีครรภ์ ซึ่งก่อให้เกิดผลเสียต่อสุขภาพของ มารดาและทารกในครรภ์ จึงต้องมีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม สุขภาพของหญิงมีครรภ์เพื่อให้มีพฤติกรรมสุขภาพที่ดีใน ระยะยาว การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง มีวัตถุ ประสงค์เพื่อศึกษาการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมสุขภาพของหญิง มีครรภ์ ที่ได้รับการสอนและการเยี่ยมบ้านเปรียบเทียบกับ หญิงมีครรภ์ที่ได้รับบริการตามปกติ ศึกษาในหญิงมีครรภ์ ที่มีภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก ที่อาศัยอยู่ในเขต เทศบาลเมืองอุบลราชธานี และฝากครรภ์ที่โรงพยาบาล สรรพสิทธิประสงค์ อุบลราชธานี ระยะเวลาที่ศึกษา 3 เดือน ระหว่างเดือนกันยายน ถึงเดือนพฤศจิกายน 2539 จำนวน 60 คน สุ่มเข้ากลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบกลุ่มละ 30 คน กลุ่มทดลองได้รับการสอนโดยประยุกต์รูปแบบการ ส่งเสริมสุขภาพ ทฤษฎีการเรียนรู้ของโรเจอร์และกรวย ประสบการณ์ ในการบรรยายเกี่ยวกับการดูแลสุขภาพและการ รับประทานอาหารที่เกี่ยวข้องกับธาตุเหล็กประกอบคู่มือ การสาธิต และการให้ปฏิบัติจริงพร้อมทั้งกระตุ้นและให้คำ แนะนำเพิ่มเติมโดยการเยี่ยมบ้านจากผู้วิจัยในสัปดาห์ที่ 4 และ 8 ของการวิจัย ส่วนกลุ่มเปรียบเทียบได้รับบริการ ตามปกติ ที่คลินิกฝากครรภ์ เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบ สัมภาษณ์หญิงมีครรภ์ แบบบันทึกความถี่ของการรับประทาน อาการใน 1 สัปดาห์และแบบบันทึกอาหารบริโภคประจำวัน วิเคราะห์ข้อมูลโดยการแจกแจงความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ทดสอบความแตกต่างด้วยสถิติ t-test, Paired t-test, Chisquare test และ McNemar test ผลการวิจัยพบว่าภายหลังได้รับการสอนและการ เยี่ยมบ้านหญิงมีครรภ์ที่มีภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก มีพฤติกรรมสุขภาพถูกต้องมากกว่าก่อนได้รับการสอนและการ เยี่ยมบ้านและถูกต้องกว่าหญิงมีครรภ์ที่มีภาวะโลหิตจางที่ได้ รับบริการตามปกติ และหญิงมีครรภ์ที่ได้รับบริการตามปกติ มีพฤติกรรมสุขภาพถูกต้องมากกว่าก่อนได้รับบริการตามปกติ ในด้านความรู้ การรับรู้ภาวะสุขภาพ การรับรู้ประโยชน์ ของการปฏิบัติ และการปฏิบัติตนด้านสุขภาพ ส่วนการรับรู้ ความสามารถในตนไม่แตกต่างกันกับก่อนได้รับบริการตาม ปกติ และพบว่าหญิงมีครรภ์รับประทานอาหารที่เกี่ยวข้อง กับธาตุเหล็กเป็นประจำมากขึ้น และแตกต่างกับก่อนได้รับ การสอนและการเยี่ยมบ้าน 2 ชนิดคือ เนื้อสัตว์ และกุ้ง ปลา หอย หญิงมีครรภ์ที่ได้รับบริการตามปกติรับประทาน อาหารที่เกี่ยวข้องกับธาตุเหล็กมากขึ้นชนิดเดียว คือ เนื้อสัตว์ เมื่อเปรียบเทียบระหว่างกลุ่ม พบว่า หญิงมีครรภ์ ที่ได้รับการสอนและการเยี่ยมบ้านรับประทานอาหารที่ เกี่ยวข้องกับธาตุเหล็กเป็นประจำมากกว่าหญิงมีครรภ์ที่ได้ รับบริการตามปกติ ยกเว้น ถั่วเมล็ดแห้งและผลิตภัณฑ์ รับประทานไม่แตกต่างกัน จากผลการวิจัยแสดงว่า การสอนเกี่ยวกับภาวะ โลหิตจาง พร้อมทั้งการกระตุ้นและให้คำแนะนำเพิ่มเติม แก่หญิงมีครรภ์ และบุคคลในครอบครัวโดยการเยี่ยมบ้าน ทำให้หญิงมีครรภ์สามารถเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมสุขภาพ ของตนเองได้ถูกต้องมากขึ้น ควรนำการสอนและการเยี่ยม บ้านไปประยุกต์ใช้ในกลุ่มหญิงมีครรภ์ที่มีโรคแทรกซ้อน อื่น ๆ เพื่อให้มีพฤติกรรมสุขภาพที่ดีขึ้น