การศึกษาเรื่องการมีส่วนร่วมของประชาชนต่อปัญหา มลพิษทางน้ำจากชุมชน : กรณีศึกษา เทศบาลเมืองภูเก็ต มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความคิดเห็นของประชาชนเกี่ยวกับ สาเหตุ ผลกระทบและแนวทางการป้องกันแก้ไขปัญหามลพิษ ทางน้ำจากชุมชน เพื่อศึกษาระดับการมีส่วนร่วมและระดับ ความต้องการมีส่วนร่วมของประชาชน รวมทั้งศึกษาปัจจัย ที่มีความสัมพันธ์กับการมีส่วนร่วมและความต้องการมีส่วน ร่วมของประชาชน ตลอดจนเสนอแนะแนวทางการมีส่วนร่วม ของประชาชนต่อปัญหามลพิษทางน้ำ จากการเก็บข้อมูลโดยใช้ แบบสอบถามสัมภาษณ์ประชากรกลุ่มตัวอย่างจำนวน 271 ตัวอย่าง และวิเคราะห์ประมวลผลด้วยเครื่องคอมพิวเตอร์โดยใช้โปรแกรม SPSS/PC(+) โดยการหาค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย เลขคณิต ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน การวิเคราะห์การผันแปรร่วม และการวิเคราะห์การจำแนกพหุ ซึ่งผลการศึกษาสรุปได้ดังนี้ ประชาชนส่วนใหญ่มีความเห็นว่า โรงแรม ภัตตาคาร และร้านอาหาร เป็นต้นเหตุสำคัญที่ทำให้เกิดปัญหามลพิษทาง น้ำ โดยมีผลกระทบคือ คุณภาพน้ำลดลงจนทำให้น้ำในแหล่งน้ำ เกิดการเน่าเสีย ส่วนแนวทางการป้องกันและแก้ไขปัญหาที่ เกิดขึ้นได้ดีที่สุด คือ ประชาชนทุกคนจะต้องร่วมมือกัน ป้องกันและแก้ไขปัญหาในบ้านเรือนเป็นลำดับแรก นอกจากนี้ ยังเห็นว่าสถานประกอบการดังกล่าวจะต้องบำบัดน้ำทิ้งก่อน ปล่อยลงสู่ท่อระบายน้ำหรือแหล่งน้ำ และเทศบาลควรเร่งรัด การก่อสร้างโครงการระบบระบายน้ำและระบบบำบัดน้ำเสีย ให้เสร็จโดยเร็ว ผลการศึกษาระดับการมีส่วนร่วมของประชาชนในการ ปฏิบัติตามกิจกรรมทั้ง 4 กิจกรรม พบว่า ประชาชนส่วนใหญ่ มีส่วนร่วมในระดับปานกลาง คิดเป็นร้อยละ 66.4 โดยกิจกรรม ที่ประชาชนมีส่วนร่วมในระดับมาก ได้แก่ กิจกรรมการแยกเศษ อาหารออกจากภาชนะก่อนนำไปล้าง กิจกรรมการทิ้งเศษขยะ มูลฝอยลงในถังขยะหรือภาชนะที่จัดไว้รองรับ และกิจกรรมการ ประหยัดน้ำ ส่วนกิจกรรมการทำความสะอาดแหล่งน้ำนั้น ประชาชนมีส่วนร่วมในระดับน้อย สำหรับระดับความต้องการมี ส่วนร่วมของประชาชนตามขั้นตอนทั้ง 6 ขั้นตอน ในโครงการ ระบบระบายน้ำและระบบบำบัดน้ำเสีย ปรากฏว่า ประชาชน ส่วนใหญ่มีความต้องการมีส่วนร่วมในระดับปานกลาง คิดเป็น ร้อยละ 44.6 โดยขั้นตอนที่ประชาชนมีความต้องการในระดับ มาก ได้แก่ ขั้นตอนการร่วมแสดงความคิดเห็น และขั้นตอน การร่วมจ่ายเงินค่าธรรมเนียมบำบัดน้ำเสีย แต่ขั้นตอนที่ ประชาชนมีความต้องการในระดับน้อย ได้แก่ ขั้นตอนการร่วม บริจาคเงิน ขั้นตอนการร่วมบริจาควัสดุ ขั้นตอนการร่วมเป็น กรรมการ และขั้นตอนการร่วมประเมินผล เมื่อวิเคราะห์ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการมี ส่วนร่วมของประชาชนในการปฏิบัติทุกกิจกรรม พบว่า เพศ อายุ และอาชีพที่แตกต่างกัน จะก่อให้เกิดความแตกต่างกันในเรื่อง ระดับการมีส่วนร่วมปฏิบัติของประชาชนในทุกกิจกรรม อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 สำหรับรายได้ ระดับการศึกษา กรรมสิทธิ์ถือครองที่อยู่อาศัย การรับรู้ ข้อมูลข่าวสาร และจำนวนสมาชิกในครัวเรือน ไม่มีความ สัมพันธ์กับการมีส่วนร่วมของประชาชนแต่อย่างใด โดยกลุ่ม ตัวอย่างที่เป็นเพศชาย อายุมาก และมีอาชีพรับราชการ รัฐวิสาหกิจ แม่บ้านหรือพ่อบ้าน เป็นกลุ่มที่มีส่วนร่วม ปฏิบัติในทุกกิจกรรมมากที่สุด สำหรับปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความต้องการมี ส่วนร่วมของประชาชนในโครงการระบบระบายน้ำและระบบ บำบัดน้ำเสียในทุกขั้นตอน พบว่า เพศ อายุ รายได้ และ การรับรู้ข้อมูลข่าวสารที่แตกต่างกัน จะก่อให้เกิดความ แตกต่างกันในเรื่องระดับความต้องการมีส่วนร่วมของ ประชาชนในทุกขั้นตอน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 แต่ปัจจัยที่ไม่มีความสัมพันธ์กับความต้องการมีส่วน ร่วมดังกล่าว ได้แก่ อาชีพ ระดับการศึกษา กรรมสิทธิ์ ถือครองที่อยู่อาศัย และจำนวนสมาชิกในครัวเรือน โดย กลุ่มตัวอย่างที่เป็นเพศหญิง อายุมาก รายได้ต่ำ และรับรู้ ข้อมูลข่าวสารมาก เป็นกลุ่มที่มีความต้องการมีส่วนร่วมใน ทุกขั้นตอนมากกว่ากลุ่มอื่น ๆ ข้อเสนอแนะจากการวิจัยในครั้งนี้ คือ รัฐบาลควร ให้ความสำคัญและสนับสนุนให้ประชาชนได้เข้ามามีส่วนร่วม ต่อปัญหามลพิษทางน้ำมากขึ้นกว่าที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน โดย จัดให้มีกิจกรรมอย่างต่อเนื่อง และควรเปิดโอกาสให้ ประชาชนเข้าร่วมในแต่ละขั้นตอน ตั้งแต่ขั้นตอนการร่วม วางแผน การร่วมตัดสินใจ การร่วมปฏิบัติ ตลอดจนถึงการ ร่วมประเมินผล นอกจากนี้ควรสนับสนุนให้มีการตั้งกลุ่ม หรือองค์กรของประชาชน เพื่อให้เกิดการประสานความ ร่วมมือระหว่างรัฐบาล เอกชน และประชาชน อันจะนำไปสู่ การป้องกันและแก้ไขปัญหามลพิษทางน้ำให้บรรลุวัตถุประสงค์ ซึ่งจะส่งผลต่อการพัฒนาคุณภาพสิ่งแวดล้อมและคุณภาพชีวิต มนุษย์ที่ดีในอนาคต