ในการวิจัยครั้งนี้ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้รูปแบบ Naturalistic inquiry เพื่อศึกษาเกี่ยวกับความเครียด การ เผชิญความเครียด และผลการปรับตัวในผู้ป่วยไตวายเรื้อรัง ที่รักษาด้วยเครื่องไตเทียม กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยไตวาย เรื้อรังที่รักษาด้วยเครื่องไตเทียม ที่หน่วยไตเทียม มูลนิธิ โรคไตแห่งประเทศไทย โรงพยาบาลสงฆ์ โดยคัดเลือกกลุ่ม ตัวอย่างแบบเจาะจงตามเกณฑ์ที่กำหนด จำนวน 30 ราย เครื่องมือในการเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพเกี่ยวกับความเครียด และการเผชิญความเครียด ผู้วิจัยใช้การสัมภาษณ์แบบเจาะลึก โดยใช้แนวคำถามที่ผู้วิจัยสร้างขึ้นจากแนวความคิด ทฤษฎี ความเครียดและการเผชิญความเครียดของ ลาซารัสและ โฟล์คแมน (Lazarus & Folkman 1984) การเก็บข้อมูลใช้ การสัมภาษณ์ประกอบการสังเกตผู้ป่วยที่บ้าน และบันทึกข้อมูล ด้วยเทปบันทึกเสียง ผลการศึกษาพบว่า ผู้ป่วยไตวายเรื้อรังที่รักษาด้วย เครื่องไตเทียมต้องประสบกับความเครียดอันเนื่องมาจาก การเจ็บป่วยด้วยโรคไตวายเรื้อรังและวิธีการรักษาด้วย เครื่องไตเทียม ตามระยะต่างๆ ดังต่อไปนี้ 1. ความเครียด ระยะรับรู้การเจ็บป่วยด้วยโรค ไตวายเรื้อรัง 4 ระยะ พบว่าผู้ป่วยเริ่มมีปฏิกิริยาในทางลบ ซึ่งแสดงถึงการมีความเครียดนั้นตั้งแต่เริ่มรับรู้ว่ามีอาการ ผิดปกติเกิดขึ้นก่อนที่จะรู้ว่าป่วยเป็นโรคไตวายเรื้อรัง รับรู้การวินิจฉัยโรค รับรู้ความรุนแรงของโรค และรับรู้ วิธีการรักษาโรค มีจำนวนเพิ่มมากขึ้นตามลำดับ 2. ความเครียดจากการเปลี่ยนแปลงเนื่องจาก การเจ็บป่วยด้วยโรคไตวายเรื้อรัง ผู้ป่วยมีปฏิกิริยาใน ทางลบซึ่งแสดงถึงการมีความเครียด ต่อข้อจำกัดเรื่อง อาหารและน้ำดื่ม มีการเปลี่ยนแปลงของผิวหนัง อารมณ์ และสัมพันธภาพระหว่างบุคคลในครอบครัว และการสูญเสีย หน้าที่การงาน 3. ความเครียดจากวิธีการรักษาด้วยเครื่องไตเทียม ผู้ป่วยส่วนใหญ่มีปฏิกิริยาในทางลบซึ่งแสดงถึงการมีความเครียด ทั้งทางด้านร่างกายและจิตใจ นอกจากนั้นยังมีปัญหาทางด้าน เศรษฐกิจเกี่ยวกับค่าใช้จ่ายในการรักษา สำหรับวิธีการเผชิญความเครียด ผู้ป่วยส่วนใหญ่ใช้ วิธีบรรเทาความเครียดทั้ง 3 ระยะข้างต้นด้วยการวางแผน แก้ไขปัญหา รับแรงสนับสนุนทางสังคม การถอยห่างจาก เหตุการณ์ และการยอมรับสภาพการเจ็บป่วยตามลำดับ ผลการปรับตัวทางด้านสังคม ผู้ป่วยส่วนใหญ่ยังคง ทำหน้าที่การงานได้ และยังมีสัมพันธภาพที่ดีกับบุคคลใน ครอบครัว เพื่อน และผู้ร่วมงาน ผลการปรับตัวด้านขวัญ และกำลังใจ ผู้ป่วยส่วนใหญ่มีอารมณ์ดีขึ้น มีความหวังและ กำลังใจที่จะเผชิญกับโรคและการรักษา เนื่องจากได้รับ กำลังใจจากครอบครัว และญาติพี่น้อง แต่ส่วนใหญ่ยังคง วิตกกังวลเกี่ยวกับปัญหาทางด้านเศรษฐกิจ ผลการปรับตัว ด้านสุขภาพร่างกาย ผู้ป่วยส่วนใหญ่มีสุขภาพแข็งแรงขึ้น จากข้อค้นพบดังกล่าว ผู้วิจัยเสนอแนะว่า บุคลากร ทางการแพทย์ที่ให้การดูแลผู้ป่วยที่รักษาด้วยเครื่องไตเทียม ควรตระหนักถึงความเครียด สาเหตุของความเครียด และ วิธีการเผชิญความเครียดที่เกิดขึ้นกับผู้ป่วยในโรคนี้ทุกระยะ และให้ข้อมูลเกี่ยวกับโรค วิธีการรักษาและข้อปฏิบัติตน อย่างกระจ่างชัด ต้องให้การดูแลเอาใจใส่ ตลอดจน คำนึงถึงความรู้สึกของผู้ป่วย เพื่อให้ผู้ป่วยมีความหวังและ กำลังใจที่จะเผชิญกับปัญหาได้อย่างดี