การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ ศึกษาปัจจัย ที่มีผลต่อพฤติกรรมการใช้สารกำจัดวัชพืชของกลุ่มผู้ฉีด พ่นสารกำจัดวัชพืชในสวนยางด้วยตัวเอง ในจังหวัดพัทลุง ทั้งที่เป็นเกษตรกรและผู้รับจ้าง โดยการใช้แบบวัดความรู้ แบบวัดทัศนคติ แบบวัดพฤติกรรม และแบบสอบถามประกอบ การสัมภาษณ์เกษตรกรและผู้รับจ้าง จำนวน 251 คน ระหว่าง วันที่ 24 มกราคม 2538 ถึงวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2538 สถิติที่ใช้ในการศึกษา ได้แก่ การทดสอบไคว์-สแควร์ การทดสอบค่าที การวิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว การวิเคราะห์ความแปรปรวนร่วมกับการจำแนกพหุ โดยใช้ โปรแกรมสำเร็จรูปสำหรับงานวิจัยทางสังคมศาสตร์ ผลการศึกษา พบว่า ปัจจัยที่มีผลทำให้พฤติกรรม การใช้สารกำจัดวัชพืชของกลุ่มผู้ฉีดพ่นสารกำจัดวัชพืช ในสวนยาง มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ ระดับ 0.05 ได้แก่ ระดับการศึกษา การเคยได้รับอันตราย หรือเจ็บป่วยจากสารกำจัดวัชพืชหรือสารกำจัดศัตรูพืชอื่น ๆ ด้วยตัวเอง การผ่านการอบรมเกี่ยวกับการใช้สารกำจัด วัชพืชหรือสารกำจัดศัตรูพืชอื่น ๆ ความรู้และทัศนคติ เกี่ยวกับสารกำจัดวัชพืช โดยพบว่า กลุ่มที่มีระดับการ ศึกษาสูงกว่าชั้นประถมศึกษาตอนปลาย มีพฤติกรรมการใช้ สารกำจัดวัชพืช ถูกต้องมากกว่ากลุ่มที่มีระดับการศึกษา ไม่เกินชั้นประถมศึกษาตอนต้น กลุ่มที่เคยได้รับอันตรายหรือ เจ็บป่วยจากสารกำจัดวัชพืชหรือสารกำจัดศัตรูพืชอื่น ๆ ด้วยตัวเอง มีพฤติกรรมการใช้สารกำจัดวัชพืชถูกต้องมาก กว่ากลุ่มที่ไม่เคยได้รับอันตรายหรือเจ็บป่วย กลุ่มที่เคย ผ่านการอบรมเกี่ยวกับการใช้สารกำจัดวัชพืช หรือสาร กำจัดศัตรูพืชอื่น ๆ มีพฤติกรรมการใช้สารกำจัดวัชพืช ถูกต้องมากกว่ากลุ่มที่ไม่เคยผ่านการอบรม กลุ่มที่มีความ รู้เกี่ยวกับสารกำจัดวัชพืชอยู่ในระดับสูง มีพฤติกรรมการ ใช้สารกำจัดวัชพืช ถูกต้องมากกว่ากลุ่มที่มีความรู้ เกี่ยวกับสารกำจัดวัชพืชอยู่ในระดับปานกลาง และ ต่ำ และกลุ่มที่มีความรู้เกี่ยวกับสารกำจัดวัชพืช อยู่ในระดับ ปานกลางมีพฤติกรรมการใช้สารกำจัดวัชพืชถูกต้องมากกว่า กลุ่มที่มีความรู้อยู่ในระดับต่ำ กลุ่มที่มีคะแนนทัศนคติ เกี่ยวกับสารกำจัดวัชพืชอยู่ในระดับสูง และระดับปานกลาง มีพฤติกรรมการใช้สารกำจัดวัชพืช ถูกต้องมากกว่ากลุ่ม ที่มีคะแนนทัศนคติเกี่ยวกับสารกำจัดวัชพืชอยู่ในระดับต่ำ สำหรับการวิเคราะห์ปัจจัยด้าน สังคม เศรษฐกิจ และประชากร ที่มีผลต่อพฤติกรรมการใช้สารกำจัดวัชพืช โดยใช้การวิเคราะ์ความแปรปรวนร่วมกับการจำแนกพหุ พบว่ากลุ่มผู้ฉีดพ่นสารกำจัดวัชพืชในสวนยางที่เป็นเกษตรกร มีการศึกษาสูงกว่าชั้นประถมศึกษาตอนปลาย มีรายได้ ปานกลาง เป็นกลุ่มที่มีพฤติกรรมการใช้สารกำจัดวัชพืช ถูกต้องมากกว่ากลุ่มอื่น ส่วนการวิเคราะห์ปัจจัยกระตุ้น ด้านการใช้สารกำจัด วัชพืช ที่มีผลต่อพฤติกรรมการใช้สารกำจัดวัชพืชของกลุ่ม ผู้ฉีดพ่นสารกำจัดวัชพืชในสวนยาง โดยใช้การวิเคราะห์ ความแปรปรวนร่วมกับการจำแนกพหุ พบว่ากลุ่มผู้ฉีดสาร กำจัดวัชพืชในสวนยาง ที่เคยผ่านการอบรมเกี่ยวกับ การใช้สารกำจัดวัชพืชหรือสารกำจัดศัตรูพืชอื่น ๆ เคยได้ รับอันตรายหรือเจ็บป่วยจากสารกำจัดวัชพืชหรือสารกำจัด ศัตรูพืชอื่น ๆ เคยฉีดพ่นสารกำจัดวัชพืชหรือสารกำจัด ศัตรูพืชอื่น ๆ มาไม่เกิน 3 ปี มีความถี่ในการฉีดพ่นสาร กำจัดวัชพืชในสวนยาง ระดับปานกลาง เป็นกลุ่มที่มี พฤติกรรมการใช้สารกำจัดวัชพืชถูกต้องมากกว่ากลุ่มอื่น จากผลการศึกษา พบว่า การส่งเสริมให้ผู้ฉีดพ่น สารกำจัดวัชพืชในสวนยางมีพฤติกรรมการใช้สารกำจัดวัชพืช ถูกต้องเหมาะสมมากยิ่งขึ้นนั้น จำเป็นต้องให้ความรู้ สร้าง ทัศนคติที่ดีและจำเป็นต้องจัดฝึกอบรมการใช้สารกำจัดวัชพืช ให้แก่กลุ่มผู้ใช้สารกำจัดวัชพืชโดยเฉพาะ ในขณะเดียวกัน ทั้งภาครัฐและเอกชน ควรจะมีการจัดหาและส่งเสริมให้กลุ่ม ผู้ฉีดพ่นสารกำจัดวัชพืชในสวนยางได้มีและใช้เครื่อง แต่งกายหรืออุปกรณ์ป้องกันอันตรายต่าง ๆ ที่เหมาะสม โดยเร่งด่วน