การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ ศึกษาและเปรียบเทียบ บทบาทที่คาดหวังและบทบาทจริงของนิติกรสาธารณสุขจังหวัด ตามการรับรู้ของตนเองและผู้บังคับบัญชา พร้อมทั้งความ สัมพันธ์ระหว่างลักษณะส่วนบุคคล ประสบการณ์การทำงาน และ สิ่งแวดล้อมตามระดับของจังหวัด กับบทบาทที่คาดหวังของนิติกร สาธารณสุขจังหวัด โดยใช้แบบสอบถามส่งทางไปรษณีย์ กลุ่ม ประชากรประกอบด้วย นิติกร 74 คน และผู้บังคับบัญชา 148 คน รวม 222 คน มีแบบสอบถามที่สมบูรณ์ สามารถนำมาวิเคราะห์ได้ จำนวน 184 ชุด คิดเป็นร้อยละ 82.88 ผลการวิจัยพบว่า บทบาทที่คาดหวังของนิติกรสาธารณสุข จังหวัดตามการรับรู้ของตนเองและผู้บังคับบัญชา อยู่ในระดับสูง ในแต่ละด้านและรวมทุกด้าน ส่วนบทบาทจริงพบว่า ด้านวินัยและ สอบสวนอยู่ในระดับสูง ในขณะที่บทบาทจริงด้านอื่นๆ และรวม ทุกด้าน อยู่ในระดับปานกลางและต่ำ ทั้งในกลุ่มนิติกรและ ผู้บังคับบัญชา เมื่อเปรียบเทียบบทบาทจริงในแต่ละด้านและ รวมทุกด้านพบว่ามีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05) ด้านกฎหมายและคดี ด้านนิติกรรมและสัญญา ด้านคุ้มครองผู้บริโภคทางสาธารณสุข ด้านอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง และรวมทุกด้าน ทั้งในกลุ่มนิติกรและผู้บังคับบัญชา และเมื่อ เปรียบเทียบบทบาทที่คาดหวังกับบทบาทจริง ในแต่ละด้านและ รวมทุกด้านพบว่า บทบาทที่คาดหวังสูงกว่าบทบาทจริง โดยมี ความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) ในแต่ละ ด้านและรวมทุกด้าน ทั้งในกลุ่มนิติกรและผู้บังคับบัญชา ส่วน ความสัมพันธ์ระหว่างลักษณะส่วนบุคคล ประสบการณ์การทำงาน และสิ่งแวดล้อม กับบทบาทที่คาดหวังพบว่าในกลุ่มนิติกร ตำแหน่ง ก่อนตำแหน่งปัจจุบัน และการอบรมด้านนิติการ มีความสัมพันธ์ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05) กับบทบาทที่คาดหวัง ด้านนิติกรรมและสัญญา และด้านคุ้มครองผู้บริโภคทางสาธารณสุข ตามลำดับ และในกลุ่มผู้บังคับบัญชาพบว่า ระยะเวลาที่ดำรง ตำแหน่งปัจจุบันมีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05) กับบทบาทที่คาดหวัง ด้านวินัยและสอบสวน ปัญหาและอุปสรรคในการปฏิบัติงานตามบทบาทของนิติกร ส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับการจัดระบบงานโดยพบว่า การกำหนดบทบาท หน้าที่ความรับผิดชอบไม่ชัดเจน ให้ความสำคัญกับบทบาทด้าน นิติการน้อย ขาดคน และความรู้ ความสามารถ และประสบการณ์ ของนิติกรไม่เพียงพอ ข้อเสนอแนะจากการวิจัยสรุปได้ว่า การกำหนดบทบาทด้าน นิติการในระดับจังหวัดต้องสอดคล้องกับกฎหมายและนโยบายจาก ส่วนกลาง ควรมีการจัดประชุมสัมมนาเพื่อชี้แจงบทบาทด้านนิติการ ให้ผู้บังคับบัญชาถือปฏิบัติและติดตามการปฏิบัติอย่างต่อเนื่อง นิติกรควรได้รับการเสริมความรู้และทักษะด้านนิติการจนเป็นที่ ยอมรับของผู้บังคับบัญชา และควรจัดทำคู่มือการดำเนินงานด้าน นิติการเพื่อใช้ประกอบการปฏิบัติงานแก่เจ้าหน้าที่ทุกระดับ