การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา เปรียบเทียบการย้ายถิ่น 5 ปี (five years migration) เข้าสู่กรุงเทพมหานครกับจังหวัดในเขตปริมณฑล (นนทบุรี นครปฐม ปทุมธานี สมุทรสาครและสมุทรปราการ) ระหว่างปี 2518-2523 และปี 2528-2533 ในประเด็นต่อไปนี้คือ 1) ศึกษาทิศทางของการย้ายถิ่น 2) ลักษณะของผู้ย้ายถิ่น 3) เหตุผลของการย้ายถิ่น และ 4) ศึกษาวิเคราะห์ปัจจัย ที่มีอิทธิพลส่งผลให้ผู้ย้ายถิ่นย้ายเข้าสู่กรุงเทพมหานคร เปรียบเทียบกับปริมณฑล ทั้งนี้ใน 3 ประเด็นแรกจะพิจารณา เปรียบเทียบระหว่างผู้ย้ายถิ่นที่มาจากเขตชนบทกับเขต เมืองร่วมด้วย กลุ่มตัวอย่างในการศึกษาครั้งนี้ เป็นผู้ย้ายถิ่นจาก ข้อมูลร้อยละ 1 และ ร้อยละ 1.2 ของสำมะโนประชากร และเคหะปี 2523 และปี 2533 ซึ่งผู้ย้ายถิ่นในกรุงเทพมหานคร และปริมณฑลเป็นผู้ย้ายถิ่นที่มาจากภูมิภาคต่าง ๆ รวมทั้ง เป็นผู้ย้ายถิ่นที่ย้ายระหว่างจังหวัดในเขตปริมณฑล และ ระหว่างปริมณฑลกับกรุงเทพมหานคร มีจำนวนผู้ย้ายถิ่นใน กรุงเทพมหานครและปริมณฑลในปี 2518-2523 ประมาณ 6,090 คน และปี 2528-2533 ประมาณ 13,700 คน เนื่องจากข้อมูลที่สุ่มมาในแต่ละพื้นที่มีความไม่เท่าเทียมกัน จึงได้ทำการถ่วงน้ำหนักข้อมูล แต่การถ่วงน้ำหนักครั้งนี้ ไม่ได้ถ่วงน้ำหนักให้ตัวอย่างมีจำนวนเท่ากับจำนวน ประชากรที่แท้จริง ผลการศึกษาพบว่าทิศทางการย้ายถิ่นของผู้ย้ายถิ่น ในกรุงเทพมหานครและเขตปริมณฑล มีความแตกต่างกันทั้ง สองช่วงเวลา โดยผู้ย้ายถิ่นเข้าสู่กรุงเทพมหานครมีภาค ที่อยู่อาศัยเดิม มาจากภาคตะวันออกเฉียงเหนือเป็นส่วนใหญ่ แต่ปริมณฑลรับผู้ย้ายถิ่นมาจากกรุงเทพมหานครมากที่สุด นอกจากนี้ทั้งกรุงเทพมหานครและปริมณฑลรับผู้ย้ายถิ่นที่ มาจากเขตชนบทมากกว่าเขตเมือง โดยเฉพาะกรุงเทพ- มหานครในปี 2528-2533 มีสัดส่วนของผู้ย้ายถิ่นที่มาจาก เขตชนบทสูงขึ้นจากปี 2518-2523 เท่ากับ 7.5% ในขณะ ที่เขตปริมณฑลมีสัดส่วนของผู้ย้ายถิ่นที่มาจากเขตเมือง สูงขึ้น 5.2% ลักษณะของผู้ย้ายถิ่นของกรุงเทพมหานครและ ปริมณฑล มีความแตกต่างกันอย่างชัดเจน กล่าวคือ 1) ผู้ย้ายถิ่นระหว่างปี 2518-2523 เข้าสู่กรุงเทพมหานคร ส่วนใหญ่จะเป็นโสด และมีอายุอยู่ในช่วง 20-24 ปี เป็น ผู้ย้ายถิ่นหญิงมากกว่าผู้ย้ายถิ่นชาย จบการศึกษาระดับประถม ศึกษา ประกอบอาชีพเกี่ยวกับช่าง พนักงานในกระบวนการผลิต และกรรมการเป็นส่วนใหญ่ จึงมีสถานภาพการทำงานเป็นลูกจ้าง เอกชนมากที่สุด และมีเหตุผลสำคัญของการย้ายถิ่นคือมาหางาน ทำ ซึ่งตรงกันข้ามกับผู้ย้ายถิ่นในเขตปริมณฑล ที่เป็นผู้สมรส แล้วมากกว่าเป็นโสด มีช่วงอายุที่สูงกว่า และส่วนใหญ่ มีเหตุผลที่เกี่ยวกับครอบครัวมากที่สุด 2) ถึงแม้ว่า ลักษณะของผู้ย้ายถิ่นระหว่างปี 2528-2533 เข้าสู่ กรุงเทพมหานครและปริมณพลยังคงมีความแตกต่างกันใน เรื่องของอายุ การศึกษา สถานภาพสมรส อาชีพปัจจุบัน สถานภาพการทำงานและเหตุผลของการย้ายถิ่นเช่นเดียว กับผู้ย้ายถิ่นระหว่างปี 2518-2533 อย่างไรก็ตาม ปริมณฑลก็เริ่มรับผู้ย้ายถิ่นที่มีลักษณะใกล้เคียงกับผู้ ย้ายถิ่นในกรุงเทพมหานครมากขึ้น เมื่อทดสอบทางสถิติ ด้วยไคสแควร์ พบว่าระหว่างผู้ย้ายถิ่นในกรุงเทพมหานคร กับปริมณฑลมีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ที่ระดับ .001 สำหรับการวิเคราะห์ปัจจัยที่มีอิทธิพลส่งผลให้ ผู้ย้ายถิ่นย้ายเข้าสู่กรุงเทพมหานครเปรียบเทียบกับ ปริมณฑล โดยใช้ Logistic Regression พบว่าในปี 2518-2523 ปัจจัยทางด้าน อายุ สถานภาพสมรส สถานภาพการทำงาน อาชีพปัจจุบัน เขตและภาคที่อยู่เดิม รวมทั้งเหตุผลของการย้ายถิ่น มีอิทธิพลส่งผลให้ผู้ย้าย ถิ่นย้ายในกรุงเทพมหานครและปริมณฑลแตกต่างกัน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 ส่วนในปี 2528-2533 นอกจากปัจจัยดังกล่าวในข้างต้นแล้ว การศึกษาก็เข้ามา มีอิทธิพลร่วมด้วย เมื่อเปรียบเทียบความน่าจะเป็น (probability) ของการย้ายถิ่นเข้าสู่กรุงเทพมหานครกับ เขตปริมณฑล โดยกำหนดให้ลักษณะของผู้ย้ายถิ่นใน กรุงเทพมหานครและปริมณฑลแตกต่างกันในสองช่วงเวลา พบว่าความน่าจะเป็นที่มีการย้ายถิ่นเข้าสู่กรุงเทพมหานคร ในปี 2528-2533 ลดลงจากปี 2518-2523 เท่ากับ 47% แต่ถ้ากำหนดให้ลักษณะของผู้ย้ายถิ่นเหมือนกันทั้งสอง ช่วงเวลา พบว่าความน่าจะเป็นที่มีการย้ายถิ่นเข้าสู่ กรุงเทพมหานครลดลงเท่ากับ 77% ซึ่งแสดงให้เห็นว่า กรุงเทพมหานครยังคงมีแรงดึงดูดผู้ย้ายถิ่นอยู่เช่นเดิม ถึงแม้ว่าปริมณฑลได้เข้ามามีบทบาทและความสำคัญ ในการรองรับผู้ย้ายถิ่นมากขึ้นแล้วก็ตาม