ผ้าไหมไทย นอกจากจะเป็นเอกลักษณ์และแสดงถึงวัฒนธรรม อย่างหนึ่งของไทยแล้ว ยังเป็นสินค้าที่สำคัญยิ่งที่ทำรายได้เข้า ประเทศ ทั้งการส่งออกโดยตรงและจำหน่ายภายในประเทศมากกว่า ปีละ 1 พันล้านบาท เป็นการกระจายรายได้สู่เกษตรกรในชนบท ทั่วประเทศมากกว่า 4 แสนครัวเรือน แต่ปัญหาของการผลิตผ้าไหม ที่สำคัญยิ่งเกิดจากการขาดแคลนเส้นไหมอย่างรุนแรงมาเป็นเวลา ไม่น้อยกว่า 15-20 ปี โดยเฉพาะ "เส้นไหมยืน" ต้องนำเข้าจาก ต่างประเทศในปริมาณที่สูงมากคิดเป็นมูลค่าหลายร้อยล้านบาทต่อปี แม้ว่ารัฐบาลได้พยายามส่งเสริมให้มีการปลูกหม่อนเลี้ยงไหมขึ้น อย่างจริงจัง โดยการบรรจุเป็นนโยบายให้หม่อนไหมเป็นพืช (สัตว์) เศรษฐกิจในการพัฒนาอาชีพการเกษตรตามแผนพัฒนาเศรษฐกิจและ สังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 3 (2515-2519) เป็นต้นมาจนถึงปัจจุบัน ฉบับที่ 7 (2535-2539) แล้วก็ตาม แต่ภาวะการขาดแคลนเส้นไหม ก็ยังปรากฎอยู่ การวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์ที่จะก่อให้เกิดการส่งเสริม การผลิตเส้นไหมเพื่อทดแทนการนำเข้าอันเป็นการเสริมนโยบาย ของรัฐบาล โดยการศึกษาหาความเป็นไปได้ในการก่อตั้งโครงการ ผลิตเส้นใยไหมแบบเป็นระบบครบวงจร ซึ่งโครงการนี้ประกอบด้วย ภาครัฐ ภาคเอกชน สถาบันทางการเงิน และภาคเกษตรกร โดย ทุกฝ่ายต่างได้รับประโยชน์ตอบแทนจากการมีโครงการฯ ซึ่งกัน และกัน ด้วยการศึกษาจากกลุ่มตัวอย่างเกษตรกรและผู้นำระดับ ชุมชนในเขตพื้นที่ชลประทานโครงการลำพระเพลิง และผู้ประกอบ ธุรกิจผลิตผ้าไหม อำเภอปักธงชัย จังหวัดนครราชสีมา รวมทั้ง นักลงทุนอื่น ๆ ในจังหวัดนครราชสีมาและกรุงเทพมหานคร ผลการวิจัยพบว่า โครงการฯ ต้องการใช้พื้นที่เพื่อการ ปลูกหม่อนเลี้ยงไหมประมาณ 1,200 ไร่ ซึ่งในพื้นที่ศึกษามี ปริมาณที่ดินที่สามารถปลูกหม่อนได้ถึง 108,110 ไร่ ส่วน แหล่งน้ำมีคลองธรรมชาติผ่านหลายสาย และอยู่ในพื้นที่ที่มี ระบบส่งน้ำของโครงการชลประทานลำพระเพลิงและลำสำลาย ประกอบกับปริมาณน้ำฝนเฉลี่ย 1,090 มิลลิเมตรต่อปี และวันที่ มีโอกาสฝนตกเฉลี่ย 80-120 วันต่อปี ซึ่งพอเพียงต่อการปลูก หม่อน ดังนั้นทางด้านกายภาพจึงเป็นไปได้ทางด้านเศรษฐกิจ และสังคมพบว่า รายได้จากการปลูกหม่อนตามวิธีดำเนิน โครงการฯ สูงกว่ารายได้จากการเพาะปลูกพืชของเกษตรกร ที่เป็นอยู่ปัจจุบันโดยการเปรียบเทียบรายได้ต่อไร่ และ เปรียบเทียบกับรายได้อื่น ๆ ก็สูงกว่า และเมื่อเปรียบเทียบ รายได้เฉลี่ยรวมต่อครัวเรือนต่อปี ผลการศึกษาพบว่าการปลูก หม่อนตามวิธีโครงการฯ สูงกว่าถึง 5,705 บาทต่อปี ส่วนด้าน ทัศนคติและความคิดเห็นของประชากรส่วนใหญ่เห็นด้วยต่อการมี โครงการฯ และทางด้านผู้ประกอบการส่วนใหญ่ก็เห็นด้วยต่อ การมีโครงการฯ เช่นเดียวกัน จึงสรุปได้ว่าทางด้านเศรษฐกิจ และสังคมมีความเป็นไปได้ในการจัดตั้งโครงการฯ ส่วนผลตอบแทนสำหรับเกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการฯ ผลการวิจัยพบว่า ด้านการปลูกหม่อนมีอัตราส่วนผลประโยชน์ ค่าใช้จ่าย (B/C) เท่ากับ 1.18 ด้วยอัตราส่วนลด 12 % และอัตราผลตอบแทนภายใน (IRR) เท่ากับ 43.43 % ซึ่งเป็น ผลประโยชน์ที่สูงมาก และมีระยะเวลาคืนทุนภายใน 4 ปี ในกรณี ที่ไม่คิดค่าเช่าที่ดินและค่าแรงตนเองแล้ว จะคืนทุนตั้งแต่ปีแรก และคิดเป็นเงินสะสมสุทธิตามอายุโครงการฯ 19,233 บาท ต่อพื้นที่ปลูกหม่อนเพียง 1 ไร่ ส่วนด้านการเลี้ยงไหมมีอัตรา ผลประโยชน์ค่าใช้จ่าย (B/C) เท่ากับ 1.2 ด้วยอัตราส่วนลด 12% และอัตราผลตอบแทนภายใน (IRR) เท่ากับ 40.35 % มีระยะเวลาคืนทุนภายใน 4 ปี ซึ่งถ้าหักค่าเช่าที่ดินและ แรงงานตนเองออกจะคืนทุนเร็วกว่านี้มาก จึงเห็นได้ว่า เกษตรกรที่เลี้ยงไหมได้ประโยชน์สูง ซึ่งสามารถยึดเป็น อาชีพหลักได้ ผลตอบแทนทางด้านการผลิตเส้นไหม ผลการวิจัยพบว่า จากอายุโครงการฯ 16 ปี ด้วยอัตราส่วนลด 12 % มูลค่า ปัจจุบันสุทธิ (NPV) มีค่า 34,858,132 บาท อัตราผลตอบแทน ภายใน (IRR) จะให้ผลตอบแทนสูงถึง 70.21 % มีอัตราส่วน ผลประโยชน์ค่าใช้จ่าย (B/C) เท่ากับ 1.23 และมีระยะเวลา ในการคืนทุนภายใน 3 ปี ดังนั้นโครงการฯ นี้จึงมีความเป็นไป ได้สูง