วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มุ่งศึกษาถึงสภาพเศรษฐกิจของชุมชนบัวใหญ่ จังหวัดนครราชสีมาระหว่างปี พ.ศ.2474-2506 โดยการศึกษาค้นคว้าวิเคราะห์ข้อมูลเอกสารด้วยวิธีการทางประวัติศาสตร์ จากข้อมูลชั้นต้นเป็นหลักประกอบกับเอกสารชั้นรอง และวิธีประวัติศาสตร์บอกเล่า พร้อมนำเสนอแบบพรรณนาวิเคราะห์ ผลการศึกษาพบว่า ชุมชนบัวใหญ่กลายเป็นศูนย์กลางการค้าข้าว ปอ และสุกร เพราะเป็นสถานีรถไฟสะดวกในการนำส่งสู่ตลาดกรุงเทพฯ กล่าวคือ ก่อนปี พ.ศ.2474 ชุมชนบัวใหญ่มีสภาพการผลิตเพียงเพื่อบริโภคและแลกเปลี่ยนเล็กๆ น้อยๆ แม้ว่ามีการเปิดเส้นทางรถไฟสายนครราชสีมา ในปี พ.ศ.2443 ก็ตาม การผลิตเพื่อการค้ายังมีน้อย เนื่องจากการคมนาคมไม่สะดวก จนกระทั่งปี พ.ศ.2474 เปิดเส้นทางรถไฟมาถึงบัวใหญ่ และการเข้ามาประกอบธุรกิจของพ่อค้าชาวจีน ทำให้การผลิตข้าว และการเลี้ยงสุกร ที่เคยผลิตเพื่อยังชีพมาเป็นการผลิตเพื่อการค้า พ่อค้าชาวจีนบางรายค้าข้าวและสุกรกับตลาดกรุงเทพฯ มีฉางข้าวและโรงสีตั้งอยู่ใกล้สถานีรถไฟ ซึ่งมีพ่อค้าชาวจีนและพ่อค้าชาวไทยออกไปรับซื้อข้าว สุกร เป็ดไก่ ทั้งภายในและนอกชุมชน นำมาขายให้พ่อค้าในตลาด นอกจากนั้นมีพ่อค้าท้องถิ่นค้าโคกระบือ กับภาคกลาง ทำให้เงินตราเข้ามามีบทบาทในวิถีชีวิตราษฎรมากขึ้น จนกระทั่งปี พ.ศ.2483-2506 ผลจากสงครามโลกครั้งที่ 2 และนโยบายรัฐบาลในการพัฒนาเศรษฐกิจ สภาพเศรษฐกิจของชุมชนได้เข้าไปเกี่ยวข้องกับตลาดภายนอก นอกเหนือจากการผลิตข้าว มีการปลูกปอ ซึ่งเป็นพืชเศรษฐกิจตัวใหม่ที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนทางเศรษฐกิจและสังคมของชุมชน วิถีชีวิตต้องพึ่งตลาดและเงินตรามากขึ้น พ่อค้าชาวจีนมีบทบาทในการเป็นตัวกลางดำเนินธุรกิจการค้า จนสร้างความร่ำรวยมีการขยายกิจการไปยังชุมชนใกล้เคียงเช่น โรงอัดปอที่ชัยภูมิ ขอนแก่น โรงเลื่อยที่ชัยภูมิ ขอนแก่น กาฬสินธุ์ อุดรธานี โรงสีที่ชัยภูมิขอนแก่น การขยายตัวในการผลิตและการค้า ทำให้ชุมชนบัวใหญ่ กลายเป็นศูนย์กลางการค้าที่สำคัญ เนื่องจากปัจจัยทางการคมนาคมทางรถไฟส่งเสริม จนกระทั่งการเปิดถนนมิตรภาพสายนครราชสีมา-ขอนแก่น ในปี พ.ศ.2506 ทำให้สถานีรถไฟชุมชนบัวใหญ่ลดบทบาทลงเนื่องจากการคมนาคมทางรถยนต์ที่สะดวกและรวดเร็วกว่า ปริมาณการค้าจึงลดลง ชุมชนที่เคยค้ากับชุมชนบัวใหญ่ได้หันไปค้ากับชุมชนอื่นที่เส้นทางรถยนต์ไปถึง เช่น ถนนนครราชสีมา-จัตุรัส และจัตุรัส-ชัยภูมิ